Γιώργος Α. Παπανδρέου - Πρόεδρος ΠΑ.ΣΟ.Κ. Γιώργος Α. Παπανδρέου - Πρόεδρος ΠΑ.ΣΟ.Κ.

Ομιλία στη Βουλή για το μεταναστευτικό νομοσχέδιο

Βουλή των Ελλήνων, 2 Αυγούστου 2005

Ομιλία - μεταναστευτικό νομοσχέδιο
Ομιλία - μεταναστευτικό νομοσχέδιο
"Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, ζούμε σήμερα σε μια Ελλάδα όπου οι μετανάστες αποτελούν οργανικό στοιχείο της κοινωνίας μας, συμβάλουν στην ανάπτυξη και στην πρόοδο της χώρας μας. Το μέλλον της κοινωνίας μας, το μέλλον της πόλης, του χωριού, της γειτονιάς, είναι συνυφασμένο με το πώς θα αντιμετωπίσουμε το φαινόμενο μετανάστευση.

Η αυριανή κοινωνία που δημιουργούμε θα είναι διαφορετική, ανάλογα με το πώς θα εντάξουμε ή όχι το μετανάστη στην ίδια μας την κοινωνία. Γι' αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία η κατάθεση του οποιουδήποτε νομοσχεδίου που αφορά αυτό το θέμα.

Στη νέα πραγματικότητα που ζούμε στη χώρα μας, το 7,1% του πληθυσμού, με στοιχεία του 2001, δηλαδή αρκετά παλιά στοιχεία, είναι μόνιμα διαμένοντες μετανάστες, ενώ έχουμε και μια δεύτερη γενιά μεταναστών, παιδιά γεννημένα και μεγαλωμένα στην Ελλάδα, όπως ακόμη και ένα πολύ μεγάλο αριθμό παράνομων που ζουν στη χώρα μας.

Οπωσδήποτε, αυτή η νέα πραγματικότητα, έχει δημιουργήσει και ένα φόβο και μια ανασφάλεια στην ελληνική κοινωνία, στους Έλληνες πολίτες. Αλλά το πώς αντιμετωπίζουμε αυτό το ζήτημα, έχει τεράστια σημασία για το αν πραγματικά θα απαντήσουμε στην ανασφάλεια αυτή με αποτελεσματικό τρόπο, ή θα την εντείνουμε δημιουργώντας περισσότερα προβλήματα για την ελληνική κοινωνία και για τον ίδιο το μετανάστη.

Φιλοσοφία δική μας, είναι ότι, δεν μπορεί η όποια πολιτική να αντιμετωπίσει το μετανάστη ως πολίτη δεύτερης κατηγορίας. Και θα συμφωνήσω με τον προλαλήσαντα, τον Ντίνο Ρόβλια, ο οποίος είπε ότι, το νομοσχέδιο το οποίο έχετε παρουσιάσει, ίσως να ήταν χρήσιμο πριν από 5 ή 10 χρόνια. Σήμερα δεν αντιμετωπίζει την πραγματικότητα, δεν αντιμετωπίζει το σήμερα και το μέλλον της χώρας μας σε ό,τι αφορά το φαινόμενο μετανάστευση.

Διότι δεν μπορεί να θεωρούνται, πια, δεύτερης κατηγορίας πολίτες αυτοί που μεγαλώνουν τα παιδιά μας. Πάρα πολλές οικογένειες έχουν μετανάστες που μεγαλώνουν τα παιδιά τους. Αυτοί που χτίζουν τα σπίτια μας, αυτοί που συνεισέφεραν αποφασιστικά στην κατασκευή των ολυμπιακών εγκαταστάσεων, αυτοί που εμπλουτίζουν τις κλασικές μας ορχήστρες σε όλη την επικράτεια, αυτοί που γίνονται Έλληνες και κατακτούν μετάλλια σε παγκόσμια πρωταθλήματα και αγώνες, αυτοί που δουλεύουν στις ταβέρνες, στα εστιατόρια, μαγειρεύουν για τον Έλληνα και τον τουρίστα, εξυπηρετούν τον τουρισμό μας.

Αυτοί αποτελούν, πια, ένα πολύ μεγάλο κομμάτι της παραγωγικής Ελλάδος. Αυτοί δεν μπορεί να θεωρούνται δεύτερης κατηγορίας πολίτες στη χώρα μας. Και όσο τους θεωρούμε δεύτερης κατηγορίας, τόσο εθελοτυφλούμε στο πρόβλημα που μπορεί να έρθει. Όσο δεν τους εντάσσουμε αρμονικά στην κοινωνία μας, τόσο μπορεί να βαθαίνει η ανασφάλεια, να δημιουργούνται ρήγματα στη συνοχή της κοινωνίας μας, και να πιέσουμε, να ωθήσουμε τις νέες γενιές των μεταναστών σε μια περιθωριοποίηση που θα έχει αρνητικές επιπτώσεις, όχι μόνο για τους ίδιους, αλλά και για την ίδια την κοινωνία μας.

Κάνοντας κριτική στο Νομοσχέδιο το δικό σας, αυτό το οποίο δείχνετε είναι ότι, δεν έχετε αντιληφθεί τις μεγάλες αλλαγές οι οποίες έχουν γίνει στην ελληνική κοινωνία, αλλά θα έλεγα που γίνονται στην Ευρώπη και παγκοσμίως, τα τελευταία 15 χρόνια.

Αντιμετωπίζετε την μετανάστευση ωσάν να είναι μια φυσική καταστροφή, και όχι ως ένα δομικό φαινόμενο των σύγχρονων κοινωνιών, ένα αναπόσπαστο κομμάτι αυτής της νέας πραγματικότητας. Και έτσι, η προσέγγισή σας παραμένει στραμμένη προς το παρελθόν, όπου η ένταξη των μεταναστών δεν είναι κάτι που ρυθμίζεται, και μάλιστα, δεν είναι κάτι που ρυθμίζεται με υπουργικές αποφάσεις.

Αφορά την διαμόρφωση μεγαλόπνοων πολιτικών στα θέματα της υγείας, της παιδείας, της εργασίας, διαδικασίες ένταξης των μεταναστών, από την στιγμή που έρχονται στην χώρα μας και διαμένουν στην Ελλάδα.

Όμως, ποια προοπτική μπορεί να έχει η κοινωνική ένταξη όταν προβλέπονται σημαντικές διακρίσεις σε βάρος των μεταναστών σε κατάφωρη αντίθεση με την ελληνική και την ευρωπαϊκή νομοθεσία;

Τι νόημα, παραδείγματος χάρη, έχει η απαγόρευση αλλαγής ειδικότητας κατά την διάρκεια ισχύος της άδειας, ή περιορισμοί στην γεωγραφική μετακίνησή τους; Περιορισμοί στην ειδικότητα και στην γεωγραφική εγκατάσταση των αλλοδαπών, αποτελούν εμπόδιο σε κάθε προσπάθεια ένταξης.

Δηλαδή, αν έρθει κάποιος για να δουλέψει στο Βόλο σε μια οικοδομή, δεν μπορεί να πάει αλλού να δουλέψει σε μια οικοδομή, ή να αλλάξει δουλειά, να πάει να δουλέψει σε κάποιον άλλο κλάδο.

Αυτοί είναι απαράδεκτοι περιορισμοί για ένα σύγχρονο ευρωπαϊκό κράτος, και είναι μια αποκλειστικά δική σας εφεύρεση, που πρέπει να την αποσύρετε. Ίσως οι αγροφύλακες τους οποίους εσείς έχετε αποφασίσει να αναβιώσετε, τους έχετε για να ελέγχουν τα σύνορα μεταξύ των νομών της χώρας μας, μήπως περάσει κανένας μετανάστης από τον έναν νομό στον άλλον.

Το Νομοσχέδιο της κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας υποτίθεται ότι, επιδιώκει την ενσωμάτωση τριών Κοινοτικών Οδηγιών. Πρώτον, για τα θύματα της σωματεμπορίας, δεύτερον, την οικογενειακή επανένωση, και τρίτον, τους επί μακρόν διαμένοντες.

Αυτές τις τρεις Οδηγίες τις περάσαμε κατά τη διάρκεια της δικής μας Προεδρίας, με πολύ κόπο και πολύ προσπάθεια. Αλλά η ενσωμάτωση αυτών των Οδηγιών από τη δική σας κυβέρνηση είναι φοβισμένη, περιορισμένη, ατελής, θα έλεγα και χωρίς περίσσευμα ανθρωπισμού.

Πώς είναι δυνατόν, για παράδειγμα, να μην γίνεται διάκριση ανάμεσα στα ανήλικα και τα ενήλικα θύματα σωματεμπορίας; Να μην προβλέπονται ευνοϊκότερες ρυθμίσεις για τους ανηλίκους; Πώς είναι δυνατόν να εξακολουθεί να ισχύει για τους ανήλικους αλλοδαπούς το μέτρο της απέλασης;

Εμείς προτείνουμε την κατάργηση της διάταξης αυτής. Το Νομοσχέδιο που φέρει για ψήφιση η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας, απαιτεί για την προστασία των θυμάτων σωματεμπορίας συνεργασία με τις Αρχές. Η διεθνής πραγματικότητα και η διεθνής πρακτική είναι ότι, λειτουργούν Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις, μακριά από τις Αρχές, τις οποίες φοβούνται αυτοί που είναι σ' αυτά τα παράνομα κυκλώματα, αλλά είναι εγκλωβισμένοι σε αυτά τα παράνομα κυκλώματα, και έτσι απευθύνονται σε ανθρωπιστικές οργανώσεις πολύ ευκολότερα.

Είναι ο βασικός δίαυλος τον οποίον εσείς δεν προβλέπετε, αντιθέτως τον καταργείτε, και ο οποίος είχε ξεκινήσει με πειραματική προσπάθεια επί των ημερών μας.

Είναι, λοιπόν, ανάγκη, να δώσετε τη δυνατότητα να αναπτύξει και η Πολιτεία μας τέτοιους διαύλους προσέγγισης των ατόμων που είναι θύματα σωματεμπορίας, ώστε να μπορούν να σωθούν απ' αυτά τα κυκλώματα.

Για την οικογενειακή επανένωση θέτετε εισοδηματικούς όρους σχεδόν απαγορευτικούς. Για να λάβει κάποιος, επίσης, 5ετή άδεια παραμονής, πρέπει να εξεταστεί στην ελληνική γλώσσα, την ιστορία και τον πολιτισμό. Αυτό το κατανοώ εάν πρόκειται να πάρει κάποιος την ελληνική ιθαγένεια. Δεν το κατανοώ και είναι νομίζω πρωτότυπο σε όλη την Ευρώπη να θεωρείτε, ότι πρέπει να γνωρίζει κανείς στοιχεία πολιτισμού, για να πάρει άδεια παραμονής 5ετίας.

Εδώ έχουμε και το γνωστό της συνέντευξης. Το θέμα της συνέντευξης φαίνεται το αγαπάτε ιδιαίτερα κ. Παυλόπουλε, αλλά να ξέρετε ότι, για πολλά χρόνια στις Ηνωμένες Πολιτείες, χρησιμοποιούσαν την συνέντευξη για να αποκλείουν τους μαύρους από τους εκλογικούς καταλόγους.

Η συνέντευξη, που καταρχήν είναι μια σωστή λογική, θα ήταν μια σωστή λογική γι' αυτούς που θέλουν να πάρουν ιθαγένεια, για να εξεταστούν πραγματικά σε στοιχεία του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας. Εδώ έχουμε το Επιστημονικό Συμβούλιο το οποίο διατυπώνει σοβαρές ενστάσεις. Σοβαρές ενστάσεις και για τον τρόπο εκμάθησης της ελληνικής γλώσσας, και για τον τρόπο που θα αποκτήσουν το δικαίωμα υποβολής αίτησης για την άδεια παραμονής.

Χωρίς διαφάνεια, χωρίς πολύ συγκεκριμένες διαδικασίες τυποποιημένες, θα υπάρχει αυθαιρεσία, θα υπάρξει ασυδοσία, η συνέντευξη θα γίνει ουσιαστικά μια ανακριτική διαδικασία κοινωνικών ή άλλων φρονημάτων.

Δεν υπάρχουν, λοιπόν, τα κριτήρια μέσα από τα οποία θα κρίνεται η επάρκεια της γνώσης της ελληνικής γλώσσας, καθώς και τα στοιχεία της ελληνικής ιστορίας και του πολιτισμού.

Επίσης, η ατελέστατη ενσωμάτωση των Κοινοτικών Οδηγιών δεν προστατεύει τους ενδιαφερόμενους, δεν βοηθά την οικογενειακή σταθερότητα, και καθιστά τις Κοινοτικές Οδηγίες ουσιαστικά ανεφάρμοστες. Δεν εξασφαλίζει το Νομοσχέδιο τις απαραίτητες υποδομές στην περιφέρεια, και η περιφέρεια σήμερα, δεν διαθέτει υποδομές. ?κουσα κάτι που είπατε στην δική σας τοποθέτηση, ότι θα ενσωματώσετε μια διάταξη για την απόσπαση υπαλλήλων από υπάρχουσες υπηρεσίες, είναι μια σκέψη, θα έλεγα όμως ότι, δεν επαρκεί.

Και, μάλιστα, σε άλλες χώρες, οι υπηρεσίες αυτές έχουν και τη δυνατότητα να προσλάβουν, έστω και με σύμβαση έργου ή σύμβαση ορισμένου χρόνου, να προσλάβουν και αλλοδαπούς, δηλαδή, από τις ίδιες μεταναστευτικές κοινότητες, που μπορούν να ξέρουν και την γλώσσα, να ξέρουν τα προβλήματα και να χειριστούν τα προβλήματα και τα ζητήματα πολύ πιο αποτελεσματικά.

Βέβαια, είναι θετική η προσπάθεια που προσπαθείτε να κάνετε, με απλοποίηση των διαδικασιών στο νομοσχέδιο. Όμως, διαπνέετε το νομοσχέδιο, όπως είπα, από μια άλλη φιλοσοφία. Είναι μια φιλοσοφία που είναι ξενοφοβική, που δημιουργεί τείχη ανάμεσα στην ελληνική κοινωνία και στους μετανάστες, και βλέπει το μετανάστη ως πρόβλημα.

Οι συνέπειες αυτής της πολιτικής φοβάμαι ότι, θα είναι πολύ αρνητικές, εάν εμείς δεν αντιμετωπίσουμε σύντομα το φαινόμενο μετανάστευση. Και δεν λέω ότι, η δική μας κυβέρνηση είχε κάνει τα απαραίτητα βήματα, αλλά είχε κάνει το πρώτο βήμα. Εσείς πάτε λίγο πιο πίσω απ' αυτό το πρώτο βήμα, και αλλού διορθώνεται λίγο αυτό το πρώτο βήμα. Αλλά δεν είναι μια ουσιαστική τομή σε ό,τι αφορά το θέμα της μετανάστευσης.

Ουσιαστικά, οι συνέπειες αυτής της πολιτικής θα είναι πολύ αρνητικές για την ελληνική κοινωνία. Θα είναι η δημιουργία γκέτο, θα είναι η αύξηση της εγκληματικότητας, θα είναι η αποξένωση του μετανάστη από την ελληνική κοινωνία. Ιδιαίτερα η νέα γενιά θα αισθανθεί αποκομμένη, θα αντιμετωπίσει το φάσμα της ανεργίας, θα δημιουργήσει ένα μίσος προς τη νέα τους πατρίδα, θα είναι εύκολη λεία για εγκληματικότητα, για κυκλώματα παράνομα, ίσως ακόμη και για την τρομοκρατία.

Και οι καλύτεροι εξ αυτών θα είναι εκείνοι που δεν θα μείνουν στη χώρα μας και θα φύγουν στο εξωτερικό, ή στην προηγούμενή τους πατρίδα. Θα χάσουμε, λοιπόν, και ένα αξιόλογο ανθρώπινο δυναμικό.

Λειτουργείτε με το νομοσχέδιο αυτό υποσυνείδητα, συνειδητά, η ασυνείδητα, με κάποιες φοβίες, οι οποίες όμως δεν έχουν βάση. Οι φοβίες αυτές και οι μύθοι αυτοί είναι οι εξής:

Πρώτα απ' όλα, ότι οι μετανάστες ήρθαν για προσωρινή διαμονή και γρήγορα θα φύγουν. Δεν είναι αλήθεια. Ότι το μεταναστευτικό φαινόμενο είναι παροδικό. Θα σταματήσει κάποια στιγμή, και ότι μπορούμε να το σταματήσουμε. Και αυτό δεν είναι αλήθεια. Ότι οι μετανάστες είναι υπεύθυνοι για τα προβλήματα εγκληματικότητας στη χώρα μας. Δεν είναι αλήθεια. Ότι οι μετανάστες μας παίρνουν τις δουλειές. Επίσης δεν είναι αλήθεια.

Ότι οι μετανάστες απειλούν την ταυτότητά μας και την εθνική μας συνοχή. Επίσης αυτό δεν έχει βάση. Ότι οι μετανάστες δεν μπορούν να αποκτήσουν ελληνική συνείδηση, να υπηρετήσουν την Ελλάδα ως πατρίδα τους, να αναλάβουν και αυτοί τις υποχρεώσεις ισότιμα με τους υπόλοιπους Έλληνες πολίτες. Κι αυτό δεν είναι αλήθεια. Ότι οι μετανάστες αποτελούν ένα βάρος για τη χώρα μας, για την Ελλάδα. Δεν είναι αλήθεια. Όπως και το ότι οι μετανάστες μπορεί να είναι πηγή τρομοκρατίας, ανασφάλειας και ανωμαλίας.

Όλα αυτά δεν αποτελούν αλήθειες, δεν αποτελούν αλήθειες εάν ακολουθηθεί μια διαφορετική πολιτική. Πολιτική ένταξης, πολιτική ρύθμισης των ροών των μεταναστευτικών, μια συνειδητή, δηλαδή, πολιτική επιλογής μεταναστών που θα έρχονται στη χώρα μας, όπως κάνουν οι περισσότερες χώρες. Μια σωστή ασφάλεια των συνόρων μας που θα πρέπει να προωθηθεί, όπως κάναμε και εμείς σε ευρωπαϊκό επίπεδο, και τη σωστή αξιοποίηση αυτού του δυναμικού για τη δημιουργικότητα στη χώρα μας.

Η συνέπεια μιας τέτοιας δημιουργικής αναπτυξιακής πολιτικής σε σχέση με το μετανάστη, θα έχει τελείως διαφορετικά αποτελέσματα. Πρώτα απ' όλα την ασφάλεια της χώρας μας. Η ένταξη των μεταναστών είναι το καλύτερο φάρμακο, ο καλύτερος δρόμος για την ασφάλεια στη χώρα μας. Αποτελεί προϋπόθεση και για την καταπολέμηση του φαινομένου που συζητούμε πολύ αυτές τις τελευταίες ημέρες, το φαινόμενο της τρομοκρατίας.

Μια ακραία μορφή πάλης έχει γίνει τρόπος πολέμου, επιβολής ιδεολογικών φανατισμών, κυρίως θρησκευτικών, βίαιης έκφρασης, αλλά και συρρίκνωσης της διαφορετικότητας μέσα στις σύγχρονες ευρωπαϊκές ανοιχτές κοινωνίες.

Ιδιαίτερα μετά τα πρόσφατα γεγονότα που πλήττουν την καρδιά της δημοκρατίας στις ευρωπαϊκές πόλεις, η προσέγγιση για μια μεταναστευτική πολιτική, θα πρέπει να στηρίζεται στο σεβασμό από όλους, δημόσιες αρχές, πολίτες, μετανάστες, των δημοκρατικών μας θεσμών και των κοινωνικών κατακτήσεων της Ευρώπης.

Και θέλω εδώ να πω και να τονίσω, ότι η Παράταξή μας θα είναι αντίθετη σε κάθε μέτρο, σε κάθε τυχόν νομοθέτημα και πρωτοβουλία της κυβέρνησης που στο όνομα της αντιμετώπισης της τρομοκρατίας θα πλήττει την δημοκρατία, τα ατομικά δικαιώματα και τις ελευθερίες.

Θέλω να τονίσω εδώ, ότι ο μετανάστης ο οποίος εντάσσεται στη χώρα, είναι αυτός ο οποίος δεν μπορεί να γίνει λεία κάποιων παράνομων κυκλωμάτων, πόσο μάλλον μιας τρομοκρατικής προσπάθειας.

Δεύτερον, η εγκληματικότητα του μετανάστη. Νομίζω, ότι είχαμε τη μεγαλύτερη απόδειξη όταν κάναμε την πρώτη νομιμοποίηση των μεταναστών στη χώρα μας. Μόλις έγινε η νομιμοποίηση των μεταναστών, ξέφυγαν οι μετανάστες -η μεγάλη πλειοψηφία τους- από τα παράνομα κυκλώματα, και μειώθηκε κατακόρυφα η εγκληματικότητα των μεταναστών.

Αισθάνθηκαν ότι, τους αντιμετώπιζε η ελληνική πολιτεία ως νοικοκύρηδες. Και οι ίδιοι αυτό θέλουν, να είναι νοικοκύρηδες μέσα στην ελληνική κοινωνία. Η νομιμοποίηση, λοιπόν, και η ένταξή τους, είναι ακριβώς αυτό το οποίο θα βοηθήσει τη μείωση της εγκληματικότητας.

Αλλά θέλω να πω και κάτι άλλο. Οι στατιστικές σήμερα πια, λένε, ότι, η εγκληματικότητα των μεταναστών είναι στα ίδια, ή σε χαμηλότερα επίπεδα από τον υπόλοιπο πληθυσμό της χώρας μας.

Το να γίνεις νοικοκύρης, σημαίνει επίσης να αισθάνεσαι τις υποχρεώσεις που έχεις απέναντι στην πατρίδα, και αυτό είναι πολύ σημαντικό. Αυτό το αρχαίο ρητό του Ισοκράτη ότι τελικά, Έλληνας είναι αυτός που μετέχει της ελληνικής παιδείας. Ουσιαστικά να διαμορφώσει, να υιοθετήσει τις ελληνικές αξίες, να αισθανθεί Έλληνας πατριώτης, να υπηρετήσει το στρατό, να γίνει δημόσιος υπάλληλος, να σέβεται το νόμο.

Παντού στον κόσμο, όταν ο μετανάστης αντιμετωπίζεται ως ισότιμος, τότε υιοθετεί, όπως τον υιοθετεί και η νέα του πατρίδα, έτσι κι αυτός υιοθετεί τη νέα του πατρίδα ως δικιά του. Αυτό είναι πολύ σημαντικό στοιχείο.

Όπως είναι επίσης πολύ σημαντικό στοιχείο, ότι ο μετανάστης δίνει και μια υπεραξία στην κοινωνία μας, γίνεται γέφυρα με άλλες πατρίδες, μεταρρυθμιστής της προηγούμενης πατρίδας του, και φορέας του πολιτισμού. Σε αυτή την περίπτωση, του ελληνικού πολιτισμού και της γλώσσας. Κάθε άλλο παρά η φοβία να χάσουμε εμείς την δική μας ταυτότητα, να αλλοιωθεί η ελληνική ταυτότητα. Είναι το αντίστροφο. Μπορούμε να εμπλουτίσουμε εμείς τις δικές μας παραδόσεις, και να μεταλαμπαδεύσουμε σε άλλους πολιτισμούς την δική μας γλώσσα και την παράδοση μέσω των μεταναστών.

Θέλω εδώ, να σας μεταφέρω, απλώς, μερικά παραδείγματα, διότι και εγώ έχω τύχει μετανάστης, και μάλιστα, και πολιτικός πρόσφυγας, για να σας δώσω την εικόνα. Θυμάμαι όταν ο Ούλοφ Πάλμε, ο πρωθυπουργός της Σουηδίας με είχε καλέσει μια φορά για να παραστώ σε προεκλογικό του αγώνα -εάν θυμάμαι καλά ήταν το 1982- αναρωτήθηκα τι ήθελε ακριβώς να πω. Και μου είπε, «θέλω να μιλήσεις για την δική σου εμπειρία στη Σουηδία, ως πρόσφυγας και μετανάστης».

Πριν μιλήσω όμως, μίλησε αυτός και είπε το εξής: «για μας στη Σουηδία είναι μεγάλο κέρδος ότι έχουμε μετανάστες, διότι αυτοί οι άνθρωποι εμπλουτίζουν την κοινωνία μας, και πολλοί απ' αυτούς γίνονται σημαντικοί ηγέτες στο χώρο της τέχνης, στο χώρο της οικονομίας, αλλά και στο χώρο της πολιτικής».

Και ανέφερε μερικούς από τους πρόσφυγες που είχαν ζήσει στη Σουηδία, ανέφερε βεβαίως τον Ανδρέα Παπανδρέου, ανέφερε τον Μπρούνο Κράισκι, ανέφερε τον Βίλι Μπραντ, ανέφερε τον Μπέκι τον σημερινό πρωθυπουργό της Νότιας Αφρικής, λέγοντας ότι, αυτοί είναι πια φορείς του σουηδικού πολιτισμού, ή των ιδεών αυτής της χώρας, και μια γέφυρα φιλίας.

Μια δεύτερη εμπειρία, ήταν όταν βρέθηκα στο Σεράγεβο και με πλησίασε μια γυναίκα σε άπταιστα ελληνικά, και τη ρώτησα: «μα πώς εσύ Ελληνίδα βρίσκεσαι εδώ πέρα;», και μου είπε: «δεν είμαι Ελληνίδα». Της λέω: «τι είσαι;», μου είπε: «είμαι Κροάτισσα». Και λέω: «Τι κάνεις εδώ πέρα;» μου λέει: «Είμαι υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Κροατίας». «Και τα ελληνικά σου;» τη ρωτώ. Μου λέει: «Είμαι Ελληνίδα, διότι όταν ήμουνα το 1970 στην Ελλάδα, σήκωσα την ελληνική σημαία, ήμουνα πρώτη μαθήτρια, και αισθάνομαι την Ελλάδα βαθιά στην καρδιά μου». Και έτσι, αισθάνθηκα εγώ ότι, είχαμε έναν ακόμη υπουργό Εξωτερικών στη χώρα της, στην Κροατία.

Αλλά, ένα τρίτο περιστατικό που μου έκανε ιδιαίτερη εντύπωση, όταν πήγα ως υπουργός Παιδείας στην Αλβανία να επισκεφθώ αλβανικά σχολεία, όχι ελληνικά, στα Τίρανα, και είδα με έκπληξη να με αναγνωρίζουν τα παιδιά, και να έρχονται κοντά μου και να μου μιλούν σε άπταιστα ελληνικά. Η ελληνική γλώσσα γι' αυτούς, πριν από αρκετά χρόνια, είχε γίνει η δεύτερή τους γλώσσα. Είναι, λοιπόν, οι μετανάστες φορείς του ελληνικού πολιτισμού, και είναι φορείς της δικής μας παράδοσης.

Είναι, όμως, και κάτι άλλο. Μεταφέρουν στα δικά μας παιδιά, τα ελληνόπουλα, αυτό το οποίο θ' αντιμετωπίσουν στην αυριανή κοινωνία, μια παγκόσμια πολυπολιτισμική κοινωνία. Τους ανοίγουν τους δρόμους, τους ορίζοντες, να μπορούν να δουν ένα πολυπολιτιστικό μέλλον το οποίο έρχεται, το ζούμε.

Μια γνώση για τα δικά μας παιδιά πολλών διαφορετικών πολιτισμών, θα τους δώσει δύναμη, δυνατότητες, παιδεία, γνώση, η οποία θα είναι απαραίτητη για την ζωή τους, απαραίτητη όχι μόνο για την επαγγελματική τους ζωή, αλλά για την δική τους συμμετοχή σ' αυτή την παγκόσμια κοινωνία.

Θα δώσει μια δημιουργικότητα στο χώρο της παιδείας, αλλά θα δώσει και δημιουργικότητα στο χώρο της παραγωγής. Δείτε ποιες είναι οι εξελίξεις στο χώρο της παραγωγής σε όλο τον κόσμο, είναι η καινοτομία, είναι οι νέες προσεγγίσεις.

Μια πρόσφατη ανάλυση έχει αναδείξει ότι, στην Αμερική οι πόλεις με την μεγαλύτερη ανάπτυξη, είναι οι πόλεις οι οποίες έχουν εντάξει όλο και περισσότερο την πολυπολιτισμικότητα. Ένα στοιχείο, αναπτυξιακό πια, για μια παγκόσμια οικονομία.

Και, βεβαίως, δεν μπορεί, παρά αυτό να σημάνει ότι, τον μετανάστη πρέπει να τον εντάξουμε και στην πολιτική ζωή της χώρας μας. Να αποκτήσει πολιτικά δικαιώματα, για να συμμετέχει ουσιαστικά, να συμβάλει ουσιαστικά στο μέλλον της ελληνικής κοινωνίας.

Για όλους αυτούς τους λόγους, η μετανάστευση για μας είναι στρατηγικής σημασίας για την ελληνική κοινωνία. Μεγάλη πρόκληση να μετατρέψουμε το δήθεν πρόβλημα, το οποίο πράγματι είχε δημιουργηθεί όταν υπήρξε αυτή η αθρόα προσφυγιά που ήρθε στη χώρα μας, πριν από μια 10ετία, να την μετατρέψουμε σε μια ευκαιρία, σε νέες δυνατότητες.

Εμείς, ως ΠΑΣΟΚ, σε αντίθεση με την κυβέρνηση, ήρθαμε σε επαφή με πάνω από 35 μεταναστευτικές οργανώσεις τους τελευταίους μήνες, με την ΓΣΕΕ και με άλλους μη κρατικούς φορείς, για να διαμορφώσουμε ένα δικό μας πλαίσιο μεταναστευτικής πολιτικής, και θα ήθελα να κλείσω με τις σκέψεις αυτές.

Η κυβέρνηση αρνήθηκε δυστυχώς τον διάλογο. Περιορίστηκε σε μια απλή ενημέρωση των μεταναστευτικών οργανώσεων. Απ' ότι άκουσα δεν δέχθηκε καν να έρθουν μεταναστευτικές οργανώσεις στη Βουλή, για να καταθέσουν τις απόψεις τους.

Απαιτείται, λοιπόν, μια νέα στρατηγική. Πρώτα απ' όλα, δεν μπορούμε να αντιμετωπίζουμε τον μετανάστη ως εχθρό. Και γι' αυτό προτείνουμε να ισχύει το καθεστώς της ειδικής αιτιολογίας, σε κάθε περίπτωση άρνησης της διοίκησης να χορηγήσει και να ανανεώσει άδεια διαμονής ή να χορηγήσει την ελληνική ιθαγένεια.

Δεύτερον, η κοινωνική ένταξη πρέπει να έχει συγκεκριμένες δομές. Τα παράβολα που καταβάλουν οι μετανάστες για την άδεια παραμονής τους, να χρηματοδοτήσουν εν μέρει αυτά τα προγράμματα, αυτή τη λειτουργία των υποδομών κοινωνικής ένταξης. Έτσι λοιπόν, το παράβολο θα αποκτήσει έναν αληθινά ανταποδοτικό χαρακτήρα, θα είναι ορατός στους αλλοδαπούς, αλλά θα συμβάλει ουσιαστικά και στη δημιουργία μιας πολιτικής ένταξης σε μια πολυπολιτισμική Ελλάδα.

Η κοινωνική ένταξη και η δημιουργία προϋποθέσεων συμβίωσης μεταξύ διαφορετικών και ισότιμων ανθρώπων, αποτελεί το καλύτερο αντίδοτο για τον φόβο και την ανασφάλεια.

Πρώτα απ' όλα, η δική μας πολιτική σέβεται την προσωπικότητα και την οικογενειακή ζωή των μεταναστών. Αποδέχεται την κινητικότητα της εργασίας, στηρίζεται, τρίτον, στην αρχή ότι, μόνο αρμονικά ενταγμένα άτομα αποτελούν την καλύτερη εγγύηση για την ασφάλεια και το δυναμισμό της χώρας μας, και τέταρτον, χτυπά τα κυκλώματα της αδήλωτης εργασίας και της εκμετάλλευσης των μεταναστών.

Υποστηρίζουμε, λοιπόν, μια ευέλικτη άδεια διαμονής, ανάλογη με τον ευέλικτο χαρακτήρα της ελληνικής οικονομίας. Λέμε όχι στις απαγορεύσεις μετακίνησης από επάγγελμα σε επάγγελμα, από ειδικότητα σε ειδικότητα, και από περιοχή σε περιοχή.

Προτείνουμε πολιτικά δικαιώματα στο επίπεδο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, μετά από την πάροδο εύλογου χρόνου, για παράδειγμα μια 5ετία είναι λογική, όπου θα μπορεί πια να συμμετέχει και να ψηφίζει ο μετανάστης στις τοπικές εκλογές. Ούτως ή άλλως, ο μετανάστης συνδέεται οργανικά με την γειτονιά, με την Τοπική Αυτοδιοίκηση, κι είναι ίσως το ιδανικό πλαίσιο μέσα στο οποίο θα βοηθήσουμε στην πολιτική ένταξη του μετανάστη, αλλά και στην αλληλοκατανόηση μεταξύ μεταναστών και των τοπικών κοινωνιών.

Θέλουμε την ειδική πρόβλεψη για την δεύτερη γενιά. Η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης που δεν υπάρχει μέριμνα για την δεύτερη γενιά μεταναστών. Και η φροντίδα για την δεύτερη γενιά, απουσιάζει τελείως από το Νομοσχέδιο της κυβέρνησης.

Προτείνομε την απόκτηση της ελληνικής ιθαγένειας για όλα τα παιδιά που γεννιούνται στην Ελλάδα. Και αυτόματη απόκτηση, μετά την παρέλευση τριετίας, για όλα τα υπόλοιπα που είναι μαθητές στη χώρα μας.

Θεωρούμε δε ότι, η 7ετία είναι εύλογο χρονικό διάστημα για κάθε μετανάστη να υποβάλει την αίτησή του για την απόκτηση ιθαγένειας. Τα παιδιά των μεταναστών που γεννιούνται και μεγαλώνουν στην Ελλάδα, αποτελούν ένα τεράστιο δυναμικό, που μπορεί να αξιοποιηθεί προς όφελος της χώρας μας.

Οι προβλέψεις γι' αυτά, δεν αφορούν το δικαίωμα στην εργασία, ούτε στις σχέσεις μέσα στις κοινότητες τους, αλλά αποκλειστικά στις σχέσεις των κοινοτήτων με την ελληνική κοινωνία όπου ζουν και μεγαλώνουν.

Επίσης, οι πολιτικές μας θα πρέπει να είναι στοχευμένες για τις ανάγκες των γυναικών μεταναστών. Όχι μόνο για να εξασφαλιστεί η ίση και πλήρης ένταξή τους, αλλά για να μεγιστοποιηθεί το συνολικό όφελος από την μετανάστευση.

Οι γυναίκες μετανάστριες, με τις πολιτισμικές αξίες και τις κοινωνικές συμπεριφορές που μεταδίδουν, είναι καθοριστικοί παράγοντες για την επιτυχή ένταξη των μεταναστών δεύτερης και τρίτης γενιάς.

Προτείνουμε τη δημιουργία Γενικής Γραμματείας Μετανάστευσης, ή ενός Κρατικού Οργανισμού, που θα έχει την εποπτεία όλων των διαδικασιών, και με ειδικά εκπαιδευμένο προσωπικό, σε συνδυασμό με Κέντρα Επιμόρφωσης των αλλοδαπών.

Προτείνουμε την νομιμοποίηση όλων των παράνομων μεταναστών που ζουν στην χώρα μας, με συγκεκριμένα κριτήρια και διαδικασίες. Δεν μπορούμε - όπως λέει το Νομοσχέδιο - να ερχόμαστε να ζητάμε σήμερα τα δικαιολογητικά εκείνα, ή ακόμα και περισσότερα δικαιολογητικά, που ακριβώς επειδή δεν υπήρχαν, οδήγησαν σε καθεστώς παρανομίας ένα μεγάλο αριθμό μεταναστών.

Έτσι, απλώς θα διαιωνίσουμε αυτή την παρανομία, και θα δημιουργήσουμε ανθρώπους περιθωριοποιημένους, έτοιμα θύματα κυκλωμάτων παράνομης εργασίας και εγκληματικότητας. Η παράνομη μετανάστευση και η λαθραία εργασία αλληλοτροφοδοτούνται. Έτσι, λοιπόν, η αξιοπιστία μας και η επιτυχία μας στη διαμόρφωση ενός πλαισίου νόμιμης οικονομικής μετανάστευσης, εξαρτάται από την ικανότητά μας να καταπολεμήσουμε την λαθραία εργασία και την παράνομη μετανάστευση.

Αν θέλουμε να πατάξουμε την μαύρη εργασία, χρειάζεται να νομιμοποιήσουμε όσους αλλοδαπούς κατοικούν και δουλεύουν σήμερα στη χώρα μας. Η νομοθετική ρύθμιση, η δική σας κ. Παυλόπουλε, αφήνει έξω μια μεγάλη μερίδα αλλοδαπών, παραπέμποντας ουσιαστικά το πρόβλημα στο μέλλον. Αλλά στο μέλλον θα είναι δυσκολότερο το πρόβλημα, και θα έχει συνέπειες για την ελληνική κοινωνία.

Ύστερα από τις διαπιστώσεις, τις κατηγορηματικές, της Επιστημονικής Υπηρεσίας της Βουλής, τροποποιήσατε, και καλώς κάνατε, τις σχετικές διατάξεις για το μεταβατικό σύστημα, σε ότι αφορά τα μέτρα για την 5ετία, για τους επί μακρόν διαμένοντες.

Εμείς, όμως, θα προτείναμε το εξής, και θα ήθελα να ζητήσω και μια διευκρίνιση. Πρώτα απ' όλα «το 2001», να γίνει «το 1997». Δεύτερον, έχω ένα ερώτημα, και θα ήθελα μια διευκρίνιση. Αν δεν έχει κάνει κάποιος αίτηση, και κάνει σήμερα - αύριο, μετά από το Νομοσχέδιο αυτό, αίτηση, θα μετράει από την ημέρα της αίτησής του και πέντε χρόνια μετά; Και αν αυτός ο άνθρωπος, ο μετανάστης, έχει ήδη 10 ή 5 χρόνια στη χώρα μας, γιατί να μην μετρήσουν αυτά τα έτη, για να μπορεί να πάρει την άδεια διαμονής των πέντε ετών;

Νομίζω ότι, η Ελλάδα δεν έχει κανένα λόγο να δημιουργεί νέες γραφειοκρατίες, αλλά και να τσιγκουνεύεται με τον ανθρωπισμό της. Προτείνουμε την επέκταση του καθεστώτος χορήγησης άδειας διαμονής για ανθρωπιστικούς λόγους, και στους αλλοδαπούς που απορρίφθηκε η αίτησή τους για χορήγηση πολιτικού ασύλου, και αποδεικνύεται ότι είναι πια αδύνατον να επιστρέψουν στην χώρα προέλευσής τους.

Υπάρχουν πολλοί ξέρετε, που συνωστίζονται πολλές φορές και στα λιμάνια, και είναι ουσιαστικά άτομα χωρίς κανένα καθεστώς, χωρίς καμία ταυτότητα. Χρειάζεται, λοιπόν, να αντιμετωπίσομε και αυτό το πρόβλημα. Νομίζω ότι, δεν μπορεί η Ελλάδα να κινδυνεύει να στείλει πίσω στα κολαστήρια των βασανιστηρίων ή στον φυσικό αφανισμό ανθρώπους που μάχονται για την ελευθερία.

Φίλες και φίλοι, τελειώνω λέγοντας απλώς ότι, η δική μας βασική θέση είναι, όχι δεύτερης κατηγορίας πολίτες στη χώρα μας οι μετανάστες. Ο μετανάστης θα έρθει, θα φύγει, αλλά ένα μεγάλο μέρος θα μείνει, όπως μείνανε έλληνες σε τόσα μέρη της υφηλίου. Το ίδιο θα γίνει και στη χώρα μας όπου μετανάστες θα ενσωματωθούν.

Χρειάζεται εμείς ν' αντιμετωπίσουμε το γρηγορότερο αυτό το πρόβλημα, ώστε το γρηγορότερο να αποφύγουμε και κοινωνικά προβλήματα που έχουν άλλες χώρες. Θέλουμε τα σχολεία μας φυτώρια δημοκρατικής συνείδησης, θέλουμε την εξάλειψη του ρατσισμού, θέλουμε τα σχολεία μας φυτώρια κοινωνικής συνοχής και αλληλεγγύης, που θα αναπαράγουν πρότυπα ασφαλούς και δημιουργικής συμβίωσης ανάμεσα στους πολίτες μας.

Οι περιορισμοί μέχρι τώρα στο θέμα της μεταναστευτικής πολιτικής, δεν εμπόδισαν την παράνομη είσοδο και την αδήλωτη εργασία.

Χρειάζεται, παράλληλα, και η συνεργασία με τις χώρες προέλευσης, τα αναπτυξιακά προγράμματα, η επαγγελματική κατάρτιση, όλα αυτά ώστε να συμβάλουν στην ουσιαστική αξιοποίηση του δυναμικού που υπάρχει, αλλά και στην αντιμετώπιση της λαθρομετανάστευσης, που αποτελεί πραγματικό πρόβλημα.

Η μετανάστευση μπορεί να αποβεί πηγή πλούτου για την χώρα μας. Το ΠΑΣΟΚ επιθυμεί να μετατρέψει, αυτό που η Νέα Δημοκρατία εκλαμβάνει ως πρόβλημα, σε ευκαιρία για το μέλλον της χώρας μας.

Το Νομοσχέδιο της Νέας Δημοκρατίας, της κυβέρνησης Καραμανλή, δεν δημιουργεί τις προϋποθέσεις για μια αρμονική συνύπαρξη ελλήνων πολιτών και μεταναστών.

Γι' αυτό κ. υπουργέ, θα ήθελα αυτές τις μέρες που θα συζητηθεί το Νομοσχέδιο αυτό, να ακούσετε προσεκτικά τις δικές μας προτάσεις. Σας συνιστώ να υιοθετήσετε πολλές απ' αυτές τις προτάσεις, γιατί θεωρώ ότι, είναι μεγάλης σημασίας. Το θέμα της μετανάστευσης είναι ένα θέμα που δεν θα πρέπει να δημιουργεί προβλήματα στη Βουλή.

Εμείς έχουμε μια άλλη φιλοσοφία από την δική σας. Οπωσδήποτε, η ελληνική κοινωνία θα περιμένει από την ελληνική Βουλή ν' αντιμετωπίσουμε αυτό το ζήτημα με σοβαρότητα για το μέλλον, και σήμερα το Νομοσχέδιο αυτό κοιτάει προς τα πίσω.

Γι' αυτό, το σημερινό Νομοσχέδιο εμείς το καταψηφίζουμε".