Γιώργος Α. Παπανδρέου - Πρόεδρος Σοσιαλιστικής Διεθνούς - π. Πρωθυπουργός
Γιώργος Α. Παπανδρέου - Πρόεδρος Σοσιαλιστικής Διεθνούς - π. Πρωθυπουργός
Βρίσκεστε εδώ: Αρχική Σελίδα >   ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΑ >   Εικόνες από το σήμερα >   Σκιαγραφήσεις >   "Το ανοιχτό κόμμα ερμηνεύεται κατά το δοκούν" 

"Το ανοιχτό κόμμα ερμηνεύεται κατά το δοκούν"

Διάλογος με τον Ν. Δεπούντη
Διάλογος με τον Ν. Δεπούντη

Στην αρχική του φάση το σχέδιο της συμμετοχικής δημοκρατίας κρίθηκε ότι δεν μπορούσε να προέλθει μόνο από το Κίνημα, αλλά να αποτελέσει κοινή επιδίωξη και κοινό σχέδιο διαβούλευσης, σχέδιο σε όλα τα επίπεδα με τα μέλη των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων, για να χαραχθούν μαζί οι πολιτικές για ένα νέο σύστημα συμμετοχικής διακυβέρνησης: που θα αναπτύξει τον τρίτο τομέα, τον τομέα της κοινωνίας των πολιτών, ώστε πολλές υπηρεσίες, πολλές δράσεις, θα είναι δράσεις υπό τον έλεγχο των ίδιων των πολιτών, της πρωτοβουλίας των ίδιων των πολιτών.

Η στοχοθεσία του ΠΑΣΟΚ ήταν ότι τίθεται ως κύρια προτεραιότητα η περαιτέρω διεύρυνση της συμμετοχής, με τη δημιουργία μιας ισχυρής και αυτόνομης απ’ το κράτος κοινωνίας των πολιτών, που περιλαμβάνει Μη κυβερνητικές οργανώσεις και πολίτες, οργανισμούς και τοπικές κοινωνίες, θεσμούς κοινωνικής οικονομίας και φορείς αντιπροσώπευσης συμφερόντων (οι μαζικοί φορείς όπως λέγονται), κινήματα και εθελοντικούς φορείς, δίκτυα και πρωτοβουλίες εταιρικής κοινωνικής ευθύνης. Όλοι αυτοί θα είχαν υποστηριχθεί, ώστε να συγκροτήσουν ένα πλέγμα αυτόνομων, ανεξάρτητων και αποτελεσματικών θεσμών στον ήδη διευρυμένο δημόσιο χώρο μεταξύ κράτους και ιδιωτικής σφαίρας. Το πλέγμα αυτό θα συγκροτεί την κοινωνία των πολιτών. Το ερώτημα είναι αν στη πορεία αυτός ο σχεδιασμός, αυτή η στοχοθεσία, έχασαν τη πνοή τους;

"… Με μια ισχυρή κοινωνία των πολιτών, με μια τέτοια κοινωνία η εξουσία δεν ελέγχεται από τον πολίτη κάθε τέσσερα χρόνια, αλλά ελέγχεται κάθε μέρα. Με την κοινωνία των πολιτών, με τη συμμετοχή του πολίτη, η εξουσία ελέγχεται για κάθε θέμα. Εκφράζονται απόψεις που μέχρι σήμερα θα χάνονταν. Νέες φωνές ακούγονται και αδύναμες φωνές. Περιθωριοποιημένες φωνές βρίσκουν τη δική τους βάση, τη δική τους έκφραση, τη δική τους δύναμη. Μια ισχυρή δημοκρατική κοινωνία πολιτών γίνεται και χώρος ελέγχου της Πολιτείας και θα συμβάλει καθοριστικά στη λογοδοσία, την κοινωνική λογοδοσία, την διαφάνεια, την ενημέρωση, την επιμόρφωση, τη διαπαιδαγώγηση, την ανάδειξη δυνάμεων, την αυτοπεποίθηση του πολίτη, την δημιουργία μιας κοινωνίας αξιών.

Το κλειδί...Ίσως αυτή η λογική που σας ανέπτυξα, να σας φαίνεται το απόλυτο παράδοξο. Αν η κοινωνία των πολιτών δηλαδή, μπορεί να τα κάνει όλα αυτά και αν εγώ και το κόμμα μου διεκδικούμε την εξουσία όπως την περιέγραψα, τι κάνουμε και οι δυο στο ίδιο δωμάτιο; Για εμάς, για το Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Κίνημα, η συνευθύνη κράτους και κοινωνίας των πολιτών, είναι πλέον μονόδρομος, γιατί αυτή η συνευθύνη θα μας οδηγήσει πράγματι σε μια κοινωνία αξιών, σε μια δίκαιη κοινωνία. Γιατί μια κοινωνία δεν είναι πραγματικά δίκαιη αν σε αυτήν δεν συμβάλουν δυναμικά και ουσιαστικά οι πολίτες…» - Από τον χαιρετισμό του Γιώργου Α. Παπανδρέου στην Ημερίδα "Κοινωνία των Πολιτών, ΜΚΟ και Συνταγματική Αναθεώρηση"

Το ερώτημα παραμένει επίκαιρο, αν και κατά πόσο αυτός ο σχεδιασμός βρήκε τα βήματα του. Καλύπτει τις έννοιες ανοικτό κόμμα, συμμετοχική δημοκρατία και τελικά σχέσεις Κινήματος με τη Κοινωνία των πολιτών (ΚτΠ). Σταθήκαμε σε μια σειρά από αναρτήσεις (posts) του blogger Νίκου Δεπούντη (κύριος συμμέτοχος του Χώρου Διαλόγου Πολιτών Χολαργού, blog που προάγει ένα μοντέλο αυτο-οργάνωσης πολιτών σε δημοτικό επίπεδο) και ειδικότερα στη τελευταία Σκέψεις και προβληματισμοί για την Εξουσία, τα Κόμματα και τη Κοινωνία των πολιτών, από την οποία και αντλήσαμε σημεία. Τα σημεία αυτά (μέσα σε εισαγωγικά στις ερωτήσεις μας) είναι το αντικείμενο του διαλόγου (μιας συνέντευξης) με τον Νίκο Δεπούντη:

- «Ταυτίζουμε την ύπαρξή μας με τις ανάγκες που μας δημιουργούν αυτοί που θέλουν να μας χειραγωγήσουν. Φυλακίζουμε τα όνειρά μας και τις ελπίδες μας και τους παραχωρούμε και το κλειδί. Αποστρέφουμε το πρόσωπο μας στη θέα της μιζέριας της πραγματικότητας, για να μη δούμε τον εαυτό μας να πρωταγωνιστεί στη συντήρηση της.» - Θα συμφωνήσετε ότι στο σήμερα το σοβαρότερο δίλημμα που αντιμετωπίζει το ΠΑΣΟΚ είναι ότι οφείλει να αλλάξει τη προσέγγιση του: οι ανάγκες του ΠΑΣΟΚ δεν προσδιορίζουν το πολιτικό του στόχο και κατ' επέκταση τις ανάγκες των πολιτών, αλλά αντίστροφα οι ανάγκες των πολιτών πρέπει να διαμορφώσουν τη πολιτική ατζέντα του ΠΑΣΟΚ;

Ανοικτό κόμμαndepountis: Πολύ σωστά. Και αυτό αφορά άμεσα και το ΠΑΣΟΚ τόσον όσο αφορά την εξωτερική λειτουργία του σαν πολιτικός οργανισμός, όσο και τις εσωτερικές του διαδικασίες. Το σημαντικό στη περίπτωση μας όμως δεν είναι αποκλειστικά η λέξη «ανάγκες» και ποιος τις δημιουργεί, αλλά η χειραγώγηση που ακολουθεί και στη συνέχεια η φυλάκιση και μάλιστα χωρίς καμιά αντίδραση. Έχουμε αποδεχθεί σαν πολίτες ένα μοντέλο λειτουργίας των κομμάτων, το οποίο μας συνθλίβει και κάποιους μάλιστα μας απομακρύνει από αυτά. Ποιος μπορεί να αποδεχτεί τη λογική του κάθε «πατερούλη» της κομματικής οργάνωσης που το μονόλογο του το βαφτίζει διάλογο;

Αναρωτήθηκε κανείς γιατί από τα 2.300 μέλη της Δημοτικής Οργάνωσης που ανήκω στο διάλογο ενόψει συνεδρίου συμμετείχαν μονάχα 30 με 40; Και αυτό πιστεύω ότι συνέβη παντού. Ποιες διαδικασίες συμμετοχικής Δημοκρατίας προώθησαν οι μέχρι σήμερα υφιστάμενες οργανώσεις του Κινήματος; Είναι τα γραφεία των οργανώσεων του ΠΑΣΟΚ προσβάσιμα από τα ΑΜΕΑ;

Το ΠΑΣΟΚ εμφανίζει και αναπαράγει στο εσωτερικό του ιεραρχικά και γραφειοκρατικά στεγανά. (βλ. και την ανάρτηση μου στο blog της 29 Οκ. 2007 με θέμα «Ο Μαυρογιαλούρος και ο Γάιδαρος ή Πολιτικοί και Διαχρονικότητα»).  Αλλά επανέρχομαι στη χειραγώγηση και τη φυλάκιση. Αυτοί που θεωρούν το κόμμα αυτοσκοπό είναι αυτοί που μέσω παντός είδους μηχανισμών για να εξασφαλίσουν τα προσωπικά τους μικρά ή μεγάλα συμφέροντα προσδιορίζουν στο όνομα του πολίτη τις ανάγκες του. Και ο πολίτης τι κάνει; Απλά αποστρέφει το πρόσωπο του από τη θέα μιας πραγματικότητας που υπάρχει και δεν τον εκφράζει και στη καλύτερη περίπτωση πάει στο σπίτι του. Δυστυχώς με παλιά υλικά δεν χτίζεται το καινούργιο Μήνυμα προς...σπίτι.

Τελειώνω με τα λόγια του Γιώργου Παπανδρέου από μια παλιότερη συνέντευξη του στον ALTER: «Ουσιαστικά τι κόμμα είναι ένας φορέας προσφοράς και όχι ένας διαμεσολαβητής βολέματος του άλφα ή του βήτα… Σηματοδοτώ, λοιπόν, την αρχή μιας άλλης αντίληψης του τι είναι το κόμμα. Είναι το κόμμα που προσφέρει. Σήμερα είναι η αιμοδοσία, αύριο είναι η δωρεά οργάνων, μεθαύριο είναι η επιμόρφωση ή ο εθελοντισμός σε άλλους τομείς, μη κυβερνητικές οργανώσεις στην Ελλάδα και αλλού».

- «Η διαβούλευση δεν πιστοποιείται, ο διάλογος δεν πραγματοποιείται με το ζόρι και η κοινωνία των πολιτών δεν χειραγωγείται με τεχνάσματα… Οι ιδεολογικές ετικέτες και τα κόμματα όπως τα ξέραμε μέχρι σήμερα πρέπει να αποτελέσουν στην εποχή μας μια νοσταλγική ανάμνηση. Οι πολίτες αυτοοργανώνονται, αυτορυθμίζονται, διαβουλεύονται και αυτοπροστατεύονται.» - Η αυτο-οργάνωση προδικάζει τον αυτοπροσδιορισμό των πολιτών ως ενεργών μετόχων στα δρώμενα με απώτερο στόχο την προστασία τους από την έμμεση ή άμεση κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης και εξουσίας από το υπάρχον «καθεστωτικό» πολιτικό σύστημα; Με άλλα λόγια οι πολίτες παίρνουν τη πρωτοβουλία αλλαγής του πολιτικού συστήματος;;;

ndepountis: Κάποιοι από τους πολίτες αρχίζουν μέσω των blogs, των δικτύων, των εθελοντικών οργανώσεων και άλλων μορφών αυτοοργάνωσης να αποκτούν μια δυναμική η οποία δεν υφίστατο μέχρι τώρα στη Κοινωνία. Η Δεσπόζουσα θέση των κομμάτων αμφισβητείται. Καi αυτός είναι ο λόγος που τα κόμματα ή μάλλον καλύτερα τα πρόσωπα που στελεχώνουν τα όργανα των κομμάτων προσπαθώντας να αυτοπροστατευθούν πολεμούν Κοινωνίαλυσσαλέα αυτή τη καινούργια μορφή παρέμβασης των πολιτών. Δεν θέλουν σκεπτόμενους πολίτες, αλλά άβουλα ψηφία που θα τους συντηρήσουν στην εξουσία, την όποια τέλος πάντων εξουσία που τους εκφράζει.

Θεωρώ εξαιρετικά δύσκολο από μόνοι τους οι πολίτες να αλλάξουν το υπάρχον «καθεστωτικό» σύστημα. Το θεωρώ όμως πολύ πιθανόν αν τα κόμματα και στη προκείμενη περίπτωση το ΠΑΣΟΚ υιοθετήσουν, αναδείξουν και ενισχύσουν προσπάθειες της Κοινωνίας των Πολιτών, ξεχνώντας όμως τη λογική και τις πρακτικές του παρελθόντος. (Βλέπε και την ανάρτηση μου στο blog της 3 Δεκ. 2007 με θέμα «Αντίο Γιώργο»). Τελειώνω με την απάντηση του συγχωρεμένου φίλου μου και μεγάλου οραματιστή για την ΚτΠ (Κοινωνία των Πολιτών) Νικήτα Λιοναράκη στην ερώτηση του δημοσιογράφου της εφημερίδας τα ΝΕΑ (04.07.06). «Μπορεί ο ακτιβισμός να υποκαταστήσει τη δημοκρατία;» Απ: Γιατί αντιδιαστολή; Από πότε και  η καθημερινή στοχευμένη πολιτική δράση (των ΜΚΟ), δεν ταυτίζεται με την δημοκρατία; Και γιατί ταυτίζεται μόνο η ψήφος κάθε τέσσερα χρόνια;

- «Στο νέο μοντέλο μπορούν και πρέπει να παίξουν ρόλο οι εθελοντικές οργανώσεις και οι ΜΚΟ γενικότερα. Δεν πρέπει βέβαια να ενσωματωθούν στο ήδη υπάρχον, αλλά μπορούν να συμμετάσχουν στη δημιουργία ενός νέου μοντέλου ισότιμων εταίρων. Ανοιχτά κόμματα σε συνεργασία με τη Κοινωνία των πολιτών. Αμφίδρομη επικοινωνία στη βάση της ισοτιμίας και του αλληλοσεβασμού.» - Προφανώς η δημιουργία ενός νέου μοντέλου ισότιμων εταίρων οριοθετεί και προδιαγράφει μια αφετηρία και μια βάση συζήτησης και διαμόρφωσης μιας νέας σχέσης. Ποια είναι αυτή και πως διαμορφώνεται; Με πρωτοβουλία των κομμάτων, της ΚτΠ, με προαπαιτούμενο ποιο παρονομαστή; 

ndepountis: Για να καταφέρουμε να προσεγγίσουμε το νέο μοντέλο που περιγράφω και το οποίο αποτελεί ένα υβριδικό μόρφωμα θα πρέπει πρώτα να γίνουν πολλά και μάλιστα ταυτόχρονα και από τους δύο εταίρους. Πρώτα πρώτα θα πρέπει να αλλάξουν τα κόμματα, ώστε να δώσουν στους πολίτες το αίσθημα μιας κάποιας αλλαγής πρακτικών και ΜΚΟ στο Σύνταγμασυμπεριφορών. Μέχρι τα τώρα τίποτε δεν έχει αλλάξει. Το ανοιχτό κόμμα ερμηνεύεται κατά το δοκούν. Οι πολίτες δεν συμμετέχουν. Απλά κάποιοι περισσότερο ψαγμένοι πραγματοποιούν ασκήσεις ατομικής ή και ομαδικής ψυχοθεραπείας.

Δυστυχώς η εξουσία έχει αλλοτριώσει και τη κοινωνία των πολιτών μέσω των πιστοποιήσεων, των χρηματοδοτήσεων κλπ. Τα πολιτικά κόμματα, κακώς κατά την άποψη μου, βλέπουν ανταγωνιστικά το ρόλο των ΜΚΟ και τη συμμετοχή τους στα κοινωνικά δρώμενα. Προσπαθούν να ποδηγετήσουν τους φορείς της Κοινωνίας των Πολιτών, είτε εντάσσοντας αυτές στους μηχανισμούς τους (Πιστοποίηση ΜΚΟ από το  Καταστατικό του ΠΑΣΟΚ), είτε προσπαθώντας να τις ελέγξουν ετοιμάζοντας χάρτες κοινωνικής ευθύνης…. (Χάρτα Κοινωνικής ευθύνης της Κοινωνίας των Πολιτών – Έργο Πολιτών βλέπε Κυβέρνηση).

Και η ίδια η ΚτΠ εμφορείται πολλές φορές από αξίες και αποδέχεται ρόλους που δεν τις αρμόζουν. Τι πρέπει να γίνει; Τα κόμματα θα πρέπει να αλλάξουν τα ίδια και να γίνουν πραγματικά ανοιχτά κόμματα μακριά από τις αγκυλώσεις, τα πρόσωπα και τα στεγανά του παρελθόντος. Παράλληλα θα πρέπει να αφήσουν την Κοινωνία των Πολιτών ακηδεμόνευτη να αυτορρυθμιστεί και όλα θα έλθουν σιγά σιγά μόνα τους.

Όλα ξεκινούν και τελειώνουν στους μετρήσιμους στόχους που θα έχουν καθορισθεί και από τις δύο μεριές. Αν δεν υπάρχουν αυτοί δεν θα υπάρχουν ούτε η λογοδοσία, ούτε η αξιολόγηση, ούτε ο έλεγχος, βασικά στοιχεία της Συμμετοχικής Δημοκρατίας. Οι παθογένειες που αναπτύχθηκαν και στους δύο φορείς έχουν εντοπισθεί, καταγραφεί, αναλυθεί, μετρηθεί και οδήγησαν σε διορθωτικές ενέργειες;

Αλλά οι προσπάθειες τώρα ξεκίνησαν. Ήδη οι 800 μη κυβερνητικές οργανώσεις που συμμετέχουν στην συνταγματική αναβάθμιση της κοινωνίας των πολιτών και των οργανώσεων της έχουν εκπονήσει το Σχέδιο «ΑΠΟΠΛΟΥΣ», στην συντακτική ομάδα του οποίου συμμετείχα κι εγώ, με το οποίο τίθενται οι κοινά αποδεκτές Αρχές Οργάνωσης, Λειτουργίας και Δράσεων των ΜΚΟ και θα αποτελεί προϊόν αυτορρύθμισης. Τα κόμματα όμως αλλάζουν; και πως;

Θα κλείσουμε αυτό το διάλογο/συνέντευξη με τα λόγια του Νικήτα Λιοναράκη "… ο Δημόσιος Χώρος που επί δύο αιώνες μονοπωλείται από το κράτος και τους θεσμούς που αναφέρονται σε αυτό, έπαψε πια να είναι μονοπώλιό τους. Εισβάλει ορμητικά μια κοινωνία πολιτών, με διάφορες προθέσεις, με διάφορες μορφές, με διάφορα νομικά σχήματα και διεκδικεί ρόλο δημόσιο. Αυτό για μένα είναι το σημαντικό".

Κορυφή Σελίδας
Αρχική Σελίδα | Ποιος Είναι | Σχετικά | Όροι Χρήσης | Δήλωση Απορρήτου | Επικοινωνία