Γιώργος Α. Παπανδρέου - Πρόεδρος Σοσιαλιστικής Διεθνούς - π. Πρωθυπουργός
Γιώργος Α. Παπανδρέου - Πρόεδρος Σοσιαλιστικής Διεθνούς - π. Πρωθυπουργός
Βρίσκεστε εδώ: Αρχική Σελίδα >   ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΑ >   Εικόνες από το σήμερα >   Σκιαγραφήσεις >   Ένα νέο ορόσημο στη λειτουργία του Μουσείο Μπενάκη 

Ένα νέο ορόσημο στη λειτουργία του Μουσείο Μπενάκη

Η οικία Δέλτα
Η οικία Δέλτα

Το Ιστορικό Αρχείο του Μουσείου Μπενάκη στεγάζεται πλέον οριστικά στην οικία Δέλτα, αδελφής του Τρελαντώνη, ιδρυτή του Μουσείου… ένα παραμύθι που δεν είναι παραμύθι, μια ιστορία που έχει όνομα και προσφέρει μια τεράστια παρακαταθήκη στη πατρίδα μας. Η σημασία του Μουσείου Μπενάκη στη ζωή μας, στη καθημερινότητα μας, στην πολιτισμική και ιστορική μας παράδοση και μνήμη και πρωτίστως, για το σήμερα, στη παιδαγωγική και επιμορφωτική του διάσταση, είναι κάτι πολύ περισσότερο από έκδηλο.

Το νέο παράρτημα του Μουσείου Μπενάκη, που θα στεγάζει το Τμήμα Ιστορικών Αρχείων, εγκαινιάζεται την Τετάρτη 11 Οκτωβρίου 2006. Πρόκειται για την οικία Δέλτα η οποία περιήλθε στο Μουσείο Μπενάκη ως δωρεά, εν ζωή, της Αλεξάνδρας Παπαδοπούλου -τρίτης κόρης του ζεύγους Δέλτα. Μολονότι τα Ιστορικά Αρχεία ιδρύθηκαν το 1955 και αποτελούν έκτοτε αυτοτελή μονάδα, η μεταστέγασή τους στο σπίτι της Πηνελόπης και του Στέφανου Δέλτα είναι ένα ορόσημο στην ανάπτυξή τους.

Στα Ιστορικά Αρχεία του Μουσείου Μπενάκη φυλάσσονται σημαντικά πολιτικά, ιστορικά, μουσικά και λογοτεχνικά αρχεία. Το υλικό αυτό εμπλουτίζεται με συνεχείς προσκτήσεις. Ως σήμερα τα Ιστορικά Αρχεία διαθέτουν 900 περίπου αρχειακές μονάδες αποτελούμενες από έγγραφα, φωτογραφίες, και οπτικοακουστικό υλικό. Η πρόσβαση είναι ελεύθερη στους μελετητές και καθορίζεται από την γενικότερη πολιτική του Μουσείου καθώς και από τους επιμέρους περιορισμούς που έχουν τεθεί από ορισμένους από τους δωρητές.

Με την ευκαιρία των εγκαινίων του παραρτήματος κυκλοφόρησε ο Οδηγός των Ιστορικών Π. Δέλτα - Α. Μπενάκης στη ΚηφισιάΑρχείων του Μουσείου Μπενάκη. Πρόκειται για ένα εργαλείο σημαντικό για τον ερευνητή που περιλαμβάνει τις πρώτες 500 αρχειακές μονάδες με βάση την σειρά πρόσκτησής τους, με συνοπτική περιγραφή της κάθε μονάδας καθώς και αναλυτικά ευρετήρια προσώπων, τόπων και κυριοτέρων όρων. Η σύνταξή του έγινε από την υπεύθυνη των Ιστορικών Αρχείων κα Βαλεντίνη Τσελίκα.

Παράλληλα με την λειτουργία του Αρχείου, εγκαινιάζεται η έκθεση Η Πηνελόπη Δέλτα και ο κόσμος της που περιλαμβάνει φωτογραφικό υλικό, χειρόγραφα και διάφορα ενθυμήματα. Παρουσιάζονται με αποσπασματικό και ελλειπτικό τρόπο σημαντικές στιγμές από τη ζωή και το έργο της Π.Σ. Δέλτα και του άνδρα της, ο οποίος έπαιξε σημαντικό ρόλο τόσο στη διαμόρφωση της σκέψης της συζύγου του, όσο και στην πολιτική και κοινωνική ζωή της Ελλάδας. Παρουσιάζεται ακόμα, το σύνολο του δημοσιευμένου συγγραφικού έργου της Πηνελόπης Δέλτα. Την έκθεση συνοδεύει ομότιτλος κατάλογος με πλούσιο φωτογραφικό υλικό και κείμενα σχετικά με τη ζωή και έργο της. Η επιμέλεια της έκθεσης και του καταλόγου είναι του Αλέκου Π. Ζάννα.

Η λειτουργία των Ιστορικών Αρχείων του Μουσείου

Το Τμήμα Ιστορικών Αρχείων του Μουσείου Μπενάκη είναι αυτοτελές τμήμα του από το 1955 και αποτελεί σήμερα έναν από τους πλέον οργανωμένους φορείς κατάθεσης και φύλαξης αρχειακών μονάδων στην Ελλάδα.

Ο πρώτος πυρήνας των συλλογών του συγκροτήθηκε από αγορές που πραγματοποίησε ο Ιδρυτής του Μουσείου, Αντώνης Ε. Μπενάκης, κινούμενος από τη συλλογιστική της διάσωσης και της συγκέντρωσης κειμένων και μαρτυριών σχετικών με την πορεία του Ελληνικού Έθνους. Για την επίτευξη του σκοπού του, ο Μπενάκης συνεργάστηκε με ειδικούς σε θέματα αρχείων καθώς και με λόγιους, όπως ο Ιωάννης Βλαχογιάννης και ο Δημήτριος Καμπούρογλου, οι οποίοι συνέβαλλαν με τις γνώσεις τους στον εντοπισμό, την αξιολόγηση και τη σταδιακή απόκτηση εγγράφων και ιστορικών κειμηλίων. Μετά το θάνατο του Αντώνη Μπενάκη οι συλλογές εμπλουτίστηκαν κυρίως από προσφορές δωρητών, οι οποίες καλύπτουν τομείς της ιστορίας, της λογοτεχνίας, της μουσικής, των παραστατικών τεχνών, καθώς και της πολιτικής και της κοινωνικής ζωής του τόπου κατά τους τρεις τελευταίους αιώνες.

Το αρχειακό υλικό περιλαμβάνει κυρίως χειρόγραφα, δακτυλογραφημένα κείμενα, λυτά ή δεμένα, σε πρωτότυπη μορφή ή σε αντίγραφα (φωτογραφική ή μηχανική αναπαραγωγή, μικροφίλμ κλπ.) και συμπληρώνεται από αξιόλογο φωτογραφικό, χαρτογραφικό και οπτικοακουστικό υλικό (κινηματογραφικά φιλμ, video, μαγνητικές ταινίες, CD κλπ.). Σήμερα το Τμήμα Αρχείων περιλαμβάνει 900 περίπου αρχειακές μονάδες, οι οποίες διακρίνονται στις παρακάτω θεματικές κατηγορίες (με ενδεικτική παράθεση μερικών αρχείων):

Α. Περίοδος της ελληνικής επανάστασης του 1821
  • Αρχείο Αγώνα (1821-1832)
  • Προσωπικά αρχεία αγωνιστών του '21 (Ανδρέα Λόντου, Γεωργίου Καραϊσκάκη )
  • Συλλογή εγγράφων φιλλελήνων
  • Συλλογή Δημητρίου Πετρακάκου
  • Αρχείο Ιωάννη Καποδίστρια
  • Αρχείο Νικολάου Πιεράκου

Β. Οθωνική περίοδος
  • Αρχείο Δημητρίου Καλλέργη
  • Συλλογή Ιωάννη Βλαχογιάννη

Γ. 19ος αιώνας
  • Αρχείο Μιχαήλ Σούτσου και Ιωάννη Καρατζά
  • Συλλογή Δαμιανού Κυριαζή
  • Αρχείο Προσωρινής Διοίκησης Κρήτης
  • Αρχείο Αθανασίου Μιαούλη
  • Αρχείο Ανδρέα Μουστοξύδη

Βενιζέλος, Μπενάκης, ΔέλταςΔ. 20ός αιώνας
  • Αρχείο Άθω Ρωμάνου
  • Αρχείο Ελευθερίου Βενιζέλου
  • Αρχείο Νικολάου Πλαστήρα
  • Αρχείο Γεωργίου και Κωνσταντίνου  Βεντήρη
  • Αρχείο Παναγιώτη Δαγκλή
  • Αρχείο Κλέαρχου Μαρκαντωνάκη
  • Αρχείο Αλεξάνδρου Κοριζή
  • Αρχείο Αλεξάνδρου & Βιργινίας Ζάννα
  • Αρχείο Περικλή Αργυρόπουλου
  • Αρχείο Σοφοκλή Βενιζέλου

Ε. Κατοχή - Εθνική Αντίσταση - Εμφύλιος
  • Αρχείο Ιωάννη Πελτέκη
  • Αρχείο Στέφανου Δούκα
  • Αρχείο Ηρακλή Πετιμεζά
  • Αρχείο Ερρίκου Μοάτσου
  • Αρχείο Έλλης Παππά (σφραγισμένο)
  • Αρχείο Αντώνη Μυτιληναίου
  • Αρχείο Δημήτρη Δημητρίου (Νικηφόρος)
  • Αρχείο Νίκου και Ιουλίας Πλουμπίδη

ΣΤ. Λογοτεχνικά αρχεία
  • Αρχείο Άγγελου Σικελιανού
  • Αρχείο Πηνελόπης Σ. Δέλτα
  • Αρχείο Γρηγορίου Ξενόπουλου
  • Αρχείο Γιάννη Ρίτσου
  • Αρχείο Γιάννη Δάλλα
  • Αρχείο οικογένειας Ι. Κακριδή
  • Αρχείο Μάτσης Χατζηλαζάρου

Ζ. Αρχεία παραστατικών τεχνών
  • Αρχείο Εύας Σικελιανού (Παραστάσεις Δελφικών Εορτών)
  • Συλλογή Λαδά

Η. Μουσικά αρχεία
  • Αρχείο Παύλου Καρρέρ
  • Αρχείο Νικόλαου Μάντζαρου
  • Αρχείο Γιάννη Α. Παπαϊωάννου
  • Αρχείο Σπυρίδωνος Σαμάρα (συμπεριλ. Λυρικό Θέατρο - Ρέα)
  • Αρχείο Δημήτρη Φάμπα

Θ. Οικογενειακά αρχεία
  • Αρχείο Γεωργίου Σπέντσα
  • Αρχείο οικογενείας Μπενάκη
  • Αρχείο οικογενείας Μαυροκορδάτου
  • Αρχείο οικογενείας Πετιμεζά

Η ανάπτυξη του Τμήματος τα τελευταία χρόνια συντελείται με ταχείς ρυθμούς, τόσο με την πρόσκτηση νέων αρχείων, όσο και με την παροχή επιστημονικών και πολιτιστικών υπηρεσιών. Εκτός από τη διαφύλαξη των γραπτών τεκμηρίων, το Τμήμα επεκτάθηκε και στον τομέα της Πηνελόπη Δέλταπροφορικής ιστορίας, με τη συγκέντρωση μαρτυριών από άτομα που έζησαν τα γεγονότα της γερμανικής κατοχής και της αντίστασης. Έως σήμερα έχει ηχογραφηθεί ένας σημαντικός αριθμός συνεντεύξεων.

Το σύνολο των αρχειακών μονάδων που βρίσκονται κατατεθειμένα στο Τμήμα Ιστορικών Αρχείων αποτελούν μέρος των μουσειακών συλλογών. Ορισμένα από τα αρχεία αυτά παραμένουν ακόμη σφραγισμένα και θα είναι προσβάσιμα μετά την εκπνοή της χρονικής προθεσμίας που έχουν υποδείξει οι δωρητές τους.

Πρωταρχικός σκοπός του Τμήματος είναι η συντήρηση, η ταξινόμηση και η φύλαξη του υλικού κάτω από συνθήκες που διασφαλίζουν αφενός την αρτιότητά του και αφετέρου τη διατήρησή του στο διηνεκές, με απώτερο στόχο την εξυπηρέτηση του ερευνητικού και του ευρύτερου κοινού. Στις δραστηριότητές του εντάσσεται και η σε βάθος μελέτη και προβολή του υλικού, είτε με τη δημοσίευση επιστημονικών άρθρων και μελετών, είτε με την έκδοση καταλόγων, τη συμμετοχή σε συνέδρια ή τη διοργάνωση εκθέσεων στην Ελλάδα και το εξωτερικό.

Τέλος, έχουν πλέον διευρυνθεί θεαματικά οι δυνατότητες της επεξεργασίας των αρχείων με νέα τεχνολογικά μέσα, όπως είναι η ψηφιοποίηση, η ηλεκτρονική αρχειοθέτηση και η καταλογογράφηση με το πρόγραμμα Libwise, το οποίο έχει παραμετροποιηθεί ειδικά για τις ανάγκες του Τμήματος.

Η οικία της Πηνελόπης Δέλτα

Το κτίριο οικοδομήθηκε στις αρχές του 20ού αιώνα από άγνωστο, ως σήμερα, αρχιτέκτονα. Πρόκειται για διώροφο διατηρητέο κτίσμα σε οικόπεδο συνολικής επιφάνειας 2.871,9 μ2 στην Κηφισιά. Βρίσκεται στη διασταύρωση των οδών Εμμανουήλ Μπενάκη 38 και Στεφάνου Δέλτα.
Ο Εμμανουήλ Μπενάκης αγόρασε το κτίριο το 1912 από τον δικηγόρο Κωνσταντίνο Λύτσικα, και δύο χρόνια αργότερα το μεταβίβασε στην κόρη του Πηνελόπη Δέλτα, η οποία και έμεινε Το σχέδιο του Α. Ζάνναεκεί από το 1916 ως την ημέρα του θανάτου της, το 1941. Στο σπίτι αυτό έγραψε τα πιο γνωστά της μυθιστορήματα και τα ημερολόγιά της που περιέχουν πολύτιμες μαρτυρίες για τη ζωή της και για τα συνταρακτικά ιστορικά γεγονότα της εποχής. Εκεί, συνέρρεαν συχνά άνθρωποι του πνεύματος και σημαντικοί πολιτικοί - από εκεί έφυγε ο Ελευθέριος Βενιζέλος τη νύχτα της 6ης Ιουνίου 1933, όταν έγινε η εναντίον του αποτυχημένη δολοφονική απόπειρα.
Το κτίσμα αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της όψιμης νεοκλασικής αρχιτεκτονικής των αρχών του 20ού αιώνα, με πολλά εκλεκτικά δάνεια από τη μεσαιωνική αρχιτεκτονική.

Με τη συντήρηση, την αποκατάσταση αλλά και τη μετατροπή της οικίας Δέλτα σε μουσειακό παράρτημα -εργασίες που πραγματοποιήθηκαν σύμφωνα με τη μελέτη του αρχιτέκτονα Ανδρέα Π. Ζάννα- το Μουσείο Μπενάκη ανέδειξε και κατέστησε επισκέψιμο ένα κτίριο το οποίο, εκτός από την αρχιτεκτονική του αξία, έχει και βαρύνουσα σημασία για την ιστορία και την πνευματική ζωή της Ελλάδας στο πρώτο μισό του 20ού αιώνα.

Το νέο αυτό ερευνητικό κέντρο, στο οποίο φυλάσσονται οι πολύτιμες συλλογές των Αρχείων του Μουσείου Μπενάκη, περιλαμβάνει εκσυγχρονισμένο αρχειοστάσιο με κυλιόμενους φωριαμούς στο ειδικά προστατευμένο υπόγειο του κτιρίου -όπου εξασφαλίζονται κλιματολογικές συνθήκες κατάλληλες για τη φύλαξη του αρχειακού υλικού-, εκθεσιακό χώρο στο ισόγειο για τη διοργάνωση μικρής κλίμακας μόνιμων ή περιοδικών εκθέσεων, καθώς και αναγνωστήριο στον πρώτο όροφο για την εξυπηρέτηση των ερευνητών, ο αριθμός των οποίων αυξάνει σταθερά.

Η μακρόχρονη και ενεργή παρουσία του Μουσείου Μπενάκη στην πολιτιστική ζωή του τόπου παρέχει τις απαραίτητες εγγυήσεις για τη διασφάλιση του υλικού σε έναν άρτια διαμορφωμένο χώρο, που διαθέτει πλέον κατάλληλα τεχνικά μέσα.

Τμήμα Ιστορικών Αρχείων Μουσείου Μπενάκη
Οικία Δέλτα
Εμμ. Μπενάκη 38, Κηφισιά

Κορυφή Σελίδας
Αρχική Σελίδα | Ποιος Είναι | Σχετικά | Όροι Χρήσης | Δήλωση Απορρήτου | Επικοινωνία