Γιώργος Α. Παπανδρέου - Πρόεδρος Σοσιαλιστικής Διεθνούς - π. Πρωθυπουργός
Γιώργος Α. Παπανδρέου - Πρόεδρος Σοσιαλιστικής Διεθνούς - π. Πρωθυπουργός
Βρίσκεστε εδώ: Αρχική Σελίδα >   ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΑ >   Εικόνες από το σήμερα >   Σκιαγραφήσεις >   Anna Lindh, δέκα χρόνια μετά… 

Anna Lindh, δέκα χρόνια μετά…

Anna Lindh
Anna Lindh

Δέκα χρόνια από τον άδικο θάνατο της Anna Lindh ορισμένα ερωτήματα παραμένουν αναπάντητα. Στον επικήδειο λόγο του (παρατίθεται πιο κάτω) ο Γιώργος Παπανδρέου είχε τονίσει με έντονη συναισθηματική φόρτιση: «… Άννα, αν μπορούσες να περπατήσεις τώρα στους δρόμους της Σουηδίας και να μιλήσεις με τους συμπατριώτες σου, όπως έκανες πάντα με σεβασμό και ειλικρίνεια, θα έβλεπες πόση λύπη και πόσο πόνο, πόση αγάπη και πόση εκτίμηση καταθέτουν μαζί με τα λουλούδια τους, θα έβλεπες ακόμη τη σύγχυση και τα ερωτηματικά τους.
-Γιατί; Γιατί; Γιατί ξανά;
Αν μιλούσες στους συμπατριώτες σου, πολλοί ίσως θα σε ρωτούσαν:
-Είναι η κοινωνία μας τόσο αφελής; Είναι η δημοκρατία μας τόσο ευάλωτη;…»

Ερωτήματα που γεννιόνται από τη στιγμή που ως άνθρωποι βρισκόμαστε αντιμέτωποι με το αναπάντεχο, το τραγικό γνώρισμα της στέρησης της ζωής ενός ανθρώπου που συνέβαλε για ένα καλύτερο αύριο όλων μας. Κάθε μορφή βίας, κάθε αλόγιστη τέτοια πράξη μας γεμίζει με δέος. Δεν μπορεί να υπάρξει εξήγηση, δεν μπορεί να υπάρξει κατανόηση καμιάς μορφής. Η βία, σε κάθε της μορφής γεννά ερωτήματα.

Δύσκολες ερωτήσεις σε ένα κόσμο με βία και αδικία. Η μεγάλη πρόκληση στον κόσμο είναι αυτή τη στιγμή η δημοκρατία. Δημοκρατία είναι ένας όρος που είναι το θεμέλιο της παράδοσής μας. Η δημοκρατία συνιστά τη βάση της δημιουργίας ενός ειρηνικού κόσμου και αυτό τον κόσμο θέλουμε να φτιάξουμε.

Η μεγάλη πρόκληση στον κόσμο αυτή τη στιγμή είναι η δημοκρατία.

Γιατί προτρέχουμε στη βία; Γιατί αντικαθιστούμε το διάλογο, την φιλειρηνική διευθέτηση των όποιων διαφορών μας με τη βία; Γιατί καταλύουμε κάθε έννοια σεβασμού της ανθρώπινης ύπαρξης; Γιατί προτρέχουμε σε μονομερείς πράξεις, ακαταλόγιστης βιαιότητας;

Η κοινωνία μας ανοικτή αγκαλιάζει όλα τα ρεύματα, ιδεολογίες, αντιλήψεις τηρώντας ορισμένες βασικές αρχές, της φιλειρηνικής συνύπαρξης, του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της διαφορετικότητας. Αυτές είναι οι αρχές στις οποίες πιστεύουμε και όμως δεν μας προφυλάσσουν από πράξεις που τις καταλύουν. Μονομερείς και συλλογικές πράξεις αντιδικίας και βίας βρίσκουν χώρο δράσης στο μέτρο που η τήρηση αυτών των αξιών εκλαμβάνεται ως μια μορφή ανεκτικότητας, η οποία με τη σειρά της προσλαμβάνεται ως αδυναμία. Όμως ανεκτικότητα σημαίνει αλληλοκατανόηση και αλληλοσεβασμό, δεν είναι ένα ρευστό όριο που κανείς μπορεί να υπερβεί, στη βάση μιας συγκυρίας, εφήμερης ή μη. Η ανθρώπινη αξιοπρέπεια, ο σεβασμός του ανθρώπου, ενώνουν και βοηθούν την αλληλοκατανόηση και τον αμοιβαίο σεβασμό. Ξεπερνούν αισθήματα που διχάζουν, δαμάζουν τις έριδες και χαλυβδώνουν τη κοινωνία.

Μεμονωμένα, αλλά και συλλογικά, ακραία φαινόμενα καταδεικνύουν μια αποχή από τη συνειδητοποίηση ότι οι βασικές αρχές τις οποίες πρεσβεύουμε τις τηρούμε. Η ατομική και συλλογική μας δράση οφείλει να μας οδηγεί στην αποδοχή των κοινών αξιών βάση των οποίων συνυπάρχουμε, όχι να μας στερεί από αυτές.

Η κοινωνία μας δεν είναι αφελής, η δημοκρατία μας δεν είναι ευάλωτη. Εμείς ως άνθρωποι, ως άτομα καθιστούμε τις αξίες μας ευάλωτες, όχι γιατί στερούμεθα της έννοιας της πρόληψης ή και της απαγόρευσης (που μπορεί να λάβουν και τη χροιά της καταστολής), αλλά γιατί δεν έχουμε δράσει αρκετά για να προάγουμε τη παιδεία εκείνη, η ισχυρότερη έκφανση της οποίας αφορά στην αποδοχή στοιχειωδών αξιών, όπως ο σεβασμός του άλλου. Η ατομική και συλλογική μας προσπάθεια προς αυτή τη κατεύθυνση καθιστούν τη δημοκρατία μας ισχυρή. Η δύναμη μας έγκειται στο να κατανοήσουμε ακραία φαινόμενα, να τα επικαιροποιήσουμε και να τα αντιμετωπίσουμε προλαβαίνοντας τα.          

                        Anna Lindh Memorial Fund


Η ομιλία του Γιώργου Α. Παπανδρέου στην εκδήλωση προς τιμήν της Anna Lindh (Σεπτέμβριος 2003)

"Αγαπητή Άννα,

Υπάρχουν τόσα που δεν πρόλαβα ή πρόφτασα να σου πω.

Θυμάσαι την προγούμενη βδομάδα; Πήγαμε μαζί στο Νόρσεπινγκ. Μιλήσαμε παρέα με τους μαθητες στο γυμνάσιο του Κούνγκσγκορντ για το κοινό ευρωπαϊκό μας σπίτι.. Πήγαμε μετά στην ελληνικη κοινότητα και φάγαμε παρέα μαζί. Μου διηγήθηκες για τα παιδιά σου που είδαν τον ποδοσφαιρικό αγώνα μεταξύ Σουηδίας και Ελλάδς.

Θυμάσαι την προηγούμενη βδομάδα όταν αποχαιρετιστήκαμε στην πλατεία Μεντμποριαρπλάτσεν (Στοκχολμη) ;

Σε θυμάμαι τότε. Θυμάμαι όλες αυτες τις στιγμές που μοιραστήκαμε τα τελευταία 20 χρόνια. Θυμάμαι τον τρόπο που εβλεπες τον κόσμο. Θυμάμαι τον τρόπο να συναναστρεφεσαι τον κόσμο. Με αγάπη με σεβασμό.

Υπάρχουν τόσα πολλά που δεν πρόφτασα να σου πω.
Όταν αποχαιρετιστηθήκαμε τελευταια φορά...

Χαμογελούσες σαν ένας ήλιος. Αυτό το χαμόγελο Το ζωντανό σου χαμόγελο. Γεμάτο από θέληση και πάθος για αγώνες.

Είναι τόσα αυτά που θα επιθυμούσα να σου πω Άννα. Αλλά ξέρεις εμεις οι πολιτικοί δεν χρησιμοποιουμε καθολου απο τον χρονο μας για να ονομασουμε τα συναισθηματα μας. Αλλά εσυ ήσουν μια εξαίρεση. Ο τρόπος σου αντανακλούσε θέρμη. Άγγιζες τις καρδιές μας, τις ψυχές μας. Τολμούσες . Τολμούσες να ήσουν διαφορετική. Τολμούσες να ήσουν πάντα πιστή στα δικά σου πιστεύω. Μαχόσουν για διαφάνεια, και επιζητούσες επαφή με τον πολίτη σε ότι και αν έκανες Οτι έκανες το έκανες με πάθος

Συμβολιζες την Σουηδία. Αυτήν την Σουηδία που θαυμάζουμε. Αυτήν την Σουηδία που έμαθα να γνωρίζω και για αυτήν μιλούσαμε μαζί. Γνωρίζεις , τότε ήμουν ενα νέο παιδί στην εξορία, ένας πρόσφυγας. Όταν η οικογένεια μου αναζήτησε μια όαση για να μπορέσει να αναπνεύσει ελεύθερα. Τη Σουηδία της Δημοκρατικής παράδοσης και ανοχή, τη Σουηδία της Ειρηνης, τη Σουηδία της Αλληλεγγύης και Σουηδία της συμπόνοιας και ανθρωπιάς. Μια Σουηδία που έχει συνεισφέρει τόσα πολλά στην νεα Δημοκρατική Ευρώπη . Από την Βαλτική μέχρι τα Βαλκάνια.

Δεν είναι τυχαίο που είμαστε όλοι μαζεμένοι εδω σήμερα. Από όλες τις γωνιές του πλανήτη Από όλη την Ευρώπη. Την Ευρώπη γιατην οποία πολέμησες. Και έχουμε τόσα πολλά να σου πούμε τα οποία ίσως δεν ε’ίχαμε ποτέ την τύχη να το κάνουμε.

Μέσω εσού Άννα σήμερα τιμούμε τη Σουηδία που τόσο άξια αντιπροσώπευες. Και είμαστε όλοι εδώ.

Ειμαστε εδω για σένα. Και για σένα θρηνούμε. Είναι η χαμογελαστή Αννα που θα μας λείψει, είναι το μαχητικό σου πνεύμα που θα θυμόμαστε, τη δέσμευση σου στις αξίες της Δημοκρατίας και της ειρήνης που θα μας εμπνέουν.

Για σενα ο αγώνας για τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι ενας προσωπικός αγώνας . Τολμούσες να μάχεσαι για τα ιδεώδη σου καθημερινά . Τολμούσες να ήσουν αληθινή. Είχες ενα τρόπο να πετυχαινεις αυτο που ηθελες και να μας κανεις να ακολουθούμε τον τρόπο σου.

Άννα αν μπορούσες να περπατήσεις αυτήν την ώρα στην Στοκχολμη και να μιλούσες με τους συμπολιτες σου, όπως παντα εκανες με σεβασμό και ζεστό τρόπο , θα έβρισκες πόνο και οδύνη αλλά και πολλή αγάπη και εκτίμηση με τα λουλούδια που φέρνουν, θα βρεις πολλή αναστάτωση και απορίες και ρωτούν ενα πράγμα…γιατί; Γιατί; Γιατί ξανά;

Είναι στην φύση του ανθρωπου να αναζητά απαντήσεις και να προσπαθεί να κατανοήσει πως μπορεί η ζωή μας να αλλάζει τόσο δραματικά από την μια στιγμή στην άλλη. Να προσπαθήσει να κατανοήσει το ακατανόητο.

Εάν μιλούσες στους συναθρώπους σου πολλοί θα σε ρωτούσαν: είμαστε αφελείς; Είναι η δημοκρατία μας τόσο εύθραυστη; Δύσκολα ερωτέματα σε ενα κόσμο γεμάτο βία και αδικία.

Στον Επιτάφιο, ενός απο τους ευρωπαίους προγόνους μας, ο Περικλής, προσπάθησε να απαντήσει σε αυτό το ερώτημα. Η δημοκρατία μας σύμφωνα με αυτόν είναι διαφορετική και ισχυρότερη από άλλες ολοκληρωτικές κοινωνίες γιατί:

  - Οι κανόνες πλειοψηφίας
  - Είμαστε όλοι ίσοι ενώπιον του νόμου, είτε πλούσιοι είτε φτωχοί,
  - Δεν χρειάζεται να σχεδιάσουμε πολιτικές μυστικό εφόσον η δύναμη μας βρίσκεται στις αξίες μας
  - Ο διάλογος δεν μας αποδυναμώνει, αλλά φωτίζει τις αποφάσεις μας
  - Δεν χρειάζεται να επιβάλουμε τις απόψεις μας με τη δύναμη, χρειάζεται να πείσουμε με το παράδειγμά μας, - η δημοκρατία μας είναι μια διαδικασία εκπαίδευσης
  - Η δημοκρατία μας δεν προβλέπει μόνο για την ελευθερία στη δημόσια ζωή μας, αλλά και μας απελευθερώνει από τις υποψίες μας προς συμπολίτης μας.
  - Κάνουμε φίλους, όταν δεν περιμένουμε χάρες, αλλά όταν προσφέρουμε βοήθεια.

Θα μπορούσε ο Περικλής να μιλάει για δημοκρατική σήμερα στη Σουηδία, για το μέλλον της Ευρώπης και τις προκλήσεις μας στο παγκόσμιο χωριό μας; Αυτό που μπορώ να πω είναι ότι η φίλη μου, η αγαπημένη φίλη μας Anna Lindh, δεν απομακρύνθηκε από αυτές τις αξίες. Τις στήριξε. Οι κυνικοί μπορεί να πουν ότι ήταν αρκετά αφελής στη στήριξη των πεποιθήσεων της, ήταν εύπιστη στην εμπιστοσύνη της. Λέω ότι ήταν επαρκώς θαρραλέαα για να πιστεύει. Αυτό το απέδειξε με το παράδειγμα της, μέχρι τη τελευταία στιγμή της ζωής της.

Όσος και να είναι ο μεγάλος ο πόνος που νιώθουμε σήμερα, θα τιμήσουμε πραγματικά τη μνήμη της με το να μην υπονομεύσουμε ποτέ τις αξίες των ανοικτών κοινωνιών που δημιουργήσαμε.

Αγαπημένη Άννα, ο σύζυγος σου ο Βosse (Μπούσε) και τα αγόρια σου ο David και ο Filip. έχασαν μια υπέροχη μητέρα και σύζυγο. Θέλουμε να γνωρίζετε ότι στεκόμαστε δίπλα σας Θέλουμε να γνωίζετε ότι είμαστε μια μεγάλη ευρωπαϊκή οικογένεια που σας αγκαλιάζει. Θα συνεχίσετε νε είσαστε μέλη αυτές της οικογένειας μας. Της Ευρώπης.

Άννα αυτή την φορά δεν πήρα μαζί μου για να σου φέρω το αγαπημένο σου ελαιόλαδο από την πατρίδα μου αλλά πηρα ενα κλαδάκι ελιας. Γιατί αυτό συμβολίζει όλα αυτά που ήσουν και όλα αυτά για τα οποία μαχόσουν στη ζωή σου.

Μας λείπεις! Γειά σου Άννα μου!"

Κορυφή Σελίδας
Αρχική Σελίδα | Ποιος Είναι | Σχετικά | Όροι Χρήσης | Δήλωση Απορρήτου | Επικοινωνία