Γιώργος Α. Παπανδρέου - Πρόεδρος Σοσιαλιστικής Διεθνούς - π. Πρωθυπουργός
Γιώργος Α. Παπανδρέου - Πρόεδρος Σοσιαλιστικής Διεθνούς - π. Πρωθυπουργός
Βρίσκεστε εδώ: Αρχική Σελίδα >   ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΑ >   Εικόνες από το σήμερα >   Σκιαγραφήσεις >   Εγκλωβισμένοι σε μια περιστρεφόμενη πόρτα – Μέρος Β’ 

Εγκλωβισμένοι σε μια περιστρεφόμενη πόρτα – Μέρος Β’


(Διαβάστε εδώ το Α’ Μέρος της παρουσίασης μας)

Σημεία παρέμβασης του Συνηγόρου του Πολίτη προς το Υπουργείο Εσωτερικών (27/10/2008) σχετικά με την «Αναστολή της διαδικασίας παραλαβής αιτημάτων από το Τμήμα Ασύλου της Δ/νσης Αλλοδαπών Αττικής»

(Σημ. Το πλήρες κείμενο της παρέμβασης του Συνηγόρου του Πολίτη διατίθεται στα Σχετικά Αρχεία)

Ι. Η διαπιστωθείσα στάση της διοίκησης 

  - Ήδη καθ’ όλο το παρελθόν διάστημα εντός του τρέχοντος έτους, το Τμήμα Ασύλου της Διεύθυνσης Αλλοδαπών Αττικής είχε επιβάλλει ένα ιδιαίτερα περιοριστικό σύστημα παραλαβής αιτημάτων ασύλου, σύμφωνα με το οποίο οι ενδιαφερόμενοι αλλοδαποί είχαν πρόσβαση στις εγκαταστάσεις της οδού Πέτρου Ράλλη αποκλειστικά τις Κυριακές και για περιορισμένο αριθμό ωρών, προκειμένου να προσδιορίσουν συγκεκριμένη ημερομηνία –συνήθως εντός της επακολουθούσας εβδομάδας- κατά την οποία και μόνον θα είχαν τη δυνατότητα, προσερχόμενοι εκεί, εκ νέου, να υποβάλλουν αίτημα ασύλου.

  - Ελήφθη απόφαση  να διακοπεί για αόριστο χρονικό διάστημα η παραλαβή περαιτέρω αιτημάτων, λόγω της πρακτικής αδυναμίας της υπηρεσίας να διεκπεραιώσει τα ήδη υποβληθέντα, και ταυτόχρονα να εξακολουθεί να παραλαμβάνει νέα. Έτσι, κατά τα αστυνομικά όργανα, η αναστολή λειτουργία της υπηρεσίας όσον αφορά την παραλαβή αιτημάτων για το διάστημα των επόμενων δύο μηνών φαίνεται να «συμψηφίζεται» από το γεγονός ότι προωθείται στο μεταξύ η διεκπεραίωση «αντίστοιχου» αριθμού ήδη υποβληθέντων αιτημάτων.

Ωστόσο, υπογραμμίσθηκε περαιτέρω από τους ίδιους αρμόδιους ότι η επίμαχη
αναστολή της παραλαβής αιτημάτων δεν είναι απόλυτη καθώς τέτοια παραλαμβάνονται επιλεκτικά από αλλοδαπούς που ανήκουν σε «ευπαθείς» ομάδες (π.χ. έγκυοι ή ανήλικοι) ή προέρχονται από χώρες σε εμπόλεμη κατάσταση (κυρίως χώρες της ανατολικής Αφρικής).

                      Συνήγορος του Πολίτη

ΙΙ. Οι γενικότερες προβληματικές περιστάσεις της πρόσβασης στη διαδικασία
του ασύλου

Ο Συνήγορος του Πολίτη, με αφορμή τη διερεύνηση ατομικών αναφορών, έχει κατά καιρούς διαπιστώσει επίμονες δυσκολίες και προβλήματα στη διαδικασία πρόσβασης των αιτούντων άσυλο αλλοδαπών. Τα προβλήματα αυτά εστιάζονταν ιδίως σε πρακτικές που αφορούσαν κατ’ εξοχήν την άρνηση ή επιλεκτική παραλαβή αιτημάτων, καθώς και τη χορήγηση υπηρεσιακών σημειωμάτων στους ενδιαφερόμενους, τα οποία ανανεώνονταν συνεχώς, χωρίς προσδιορισμό από τις αρμόδιες αρχές ημερομηνίας για την παραλαβή των αιτημάτων ασύλου.

Όπως δε κατέστη σύντομα σαφές, τέτοιες προβληματικές και εν πολλοίς παράτυπες πρακτικές και διαδικασίες εντάσσονται σε ένα πλέγμα δομικών δυσλειτουργιών, οι οποίες, παρόλο που έχει παρέλθει σχεδόν μία δεκαπενταετία μαζικών εισροών αλλοδαπών στη χώρα μας, συνεχίζουν να εκδηλώνονται στη διαδικασία χορήγησης πολιτικού ασύλου.

1. Η στενή διαδικαστική σκοπιά της παραλαβής των αιτημάτων ασύλου

Θα πρέπει να σημειωθεί, ωστόσο, ότι από τον Σεπτέμβριο του 2006 μέχρι και φέτος υπήρξαν αξιοσημείωτες προσπάθειες ομαλοποίησης της όλης κατάστασης και περιορισμού των υφισταμένων δυσλειτουργιών στο σύστημα πρόσβασης, τουλάχιστον στη Διεύθυνση Αλλοδαπών Αθήνας. Οι πρόσφατες, όμως, εξελίξεις απέδειξαν, ότι τέτοιες βελτιώσεις, εστιασμένες αποκλειστικά, σε διαδικαστικές διευθετήσεις και περιορισμένες στο Τμήμα Ασύλου της Διεύθυνσης Αλλοδαπών Αττικής, δευτερευόντως δε και της Θεσσαλονίκης, δεν μπορούν να εκλαμβάνονται σε καμία περίπτωση ως αποτελεσματικό μέσο ούτε για την εκπλήρωση της επιβαλλόμενης από την εθνική και διεθνή υποχρέωση της χώρας μας να προσφέρει προστασία στους αλλοδαπούς που ζητούν άσυλο, ούτε καν και για την ανακούφιση των υπηρεσιών της ΕΛ.ΑΣ. από τον αυξανόμενο φόρτο τους.

Πρόσφυγες στην ουράΑπό τα στοιχεία είναι απολύτως σαφές ότι η οριακή κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει προσφάτως το Τμήμα Ασύλου της Δ/νσης Αλλοδαπών Αθηνών, όσον αφορά τη διαχείριση των διαδικασιών υποβολής και εξέτασης αιτημάτων ασύλου, από τη ραγδαία αύξηση του φόρτου (περίπου δεκαπέντε χιλιάδες αιτήματα υποβληθέντα μέσα στο πρώτο εννεάμηνο του 2008) τελεί σε ευθεία συνάρτηση με την μαζικότερη μέχρι σήμερα και διαρκώς αυξανόμενη είσοδο κατά τους τελευταίους μήνες στη χώρα, αλλοδαπών «χωρίς χαρτιά» από τα ανατολικά, χερσαία και θαλάσσια, σύνορα ( περίπου πενήντα οκτώ χιλιάδες για το πρώτο εξάμηνο του 2008).

Από τη σκοπιά αυτή είναι έτσι κατανοητή και ευεξήγητη η επανεμφάνιση, το τελευταίο διάστημα, έξω από τις εγκαταστάσεις της οδού Πέτρου Ράλλη θλιβερών ατελείωτων ουρών αλλοδαπών, οι οποίοι, από τα ξημερώματα κάθε Κυριακής, αναμένουν να τους επιτραπεί η είσοδος προκειμένου να λάβουν το «μαγικό χαρτάκι», όπως πλέον αποκαλείται, που προσδιορίζει την ημερομηνία εκ νέου προσέλευσής τους για υποβολή του αιτήματος ασύλου.

2. Η επιτακτική ανάγκη συνολικότερης θεώρησης του προβλήματος

Η εστίαση, ωστόσο, του ενδιαφέροντος του κοινού στα προβλήματα διοικητικής οργάνωσης και δημόσιας τάξης στο κέντρο της Αθήνας, που εικονογραφούν οι ουρές και τα επεισόδια, καταλήγει στο να επισκιάζει το γεγονός ότι αυτά αποτελούν τμήμα απλώς ενός κατά πολύ ευρύτερου και σύνθετου πλέγματος προβλημάτων. Σε ότι αφορά την ελληνική τουλάχιστον διοίκηση, τα προβλήματα αυτά ξεκινούν από την πρωτοφανή και εκρηκτική κατάσταση που έχει πλέον δημιουργηθεί στις μεθοριακές, νησιωτικές ιδίως, περιοχές της χώρας, λόγω της ασφυκτικής παρουσίας μεγάλων και αυξανομένων αριθμών αλλοδαπών «χωρίς χαρτιά», προερχομένων συνήθως από χώρες η απέλαση προς τις οποίες δεν είναι εφικτή (Αφγανιστάν, Ιράκ, Ιράν, Σομαλία), που αναμένουν υπό καθεστώς περιορισμού και πάντως υπό θλιβερές συνθήκες διαβίωσης να επιτραπεί σύντομα η μετάβασή τους στα μεγάλα αστικά κέντρα της χώρας, καθώς μάλιστα, η όλη κατάσταση έχει ατύπως οδηγήσει τις τοπικές αστυνομικές αρχές στην εγκατάλειψη της μέχρι προσφάτως τηρουμένης παράλογης και παράτυπης -σε πολλές περιπτώσεις- πρακτικής της συλλήβδην διοικητικής κράτησής τους έως και για τρεις μήνες. Φθάνουν δε μέχρι την εκρηκτική κατάσταση που έχει δημιουργηθεί στο λιμάνι της Πάτρας, όπου πολλοί από τους ίδιους ανθρώπους, αφού περιπλανήθηκαν για μήνες ανά τη χώρα και επεδίωξαν την υποβολή αιτήματος ασύλου στην Αθήνα, καταυλισμένοι πλέον εκεί υπό συνθήκες εξαθλίωσης, επιζητούν αγωνιωδώς μέσο παράνομης «διαφυγής» τους σε κάποια άλλη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Αυτό όμως που κατά κύριο λόγο καταλήγει ουσιαστικά να αποκρύπτει η εστίαση του ενδιαφέροντος στις δυσλειτουργίες της Δνσης Αλλοδαπών Αττικής είναι το γεγονός ότι, σε πλήρη αντίθεση με τη λογική του ίδιου του θεσμού του πολιτικού ασύλου, όχι μόνον η εξέταση αλλά και αυτή η απλή παραλαβή αιτημάτων ασύλου αποτελεί, εκτός αμελητέων εξαιρέσεων, αποκλειστικό έργο του διοικητικού κέντρου της χώρας, δηλαδή της Αθήνας και, δευτερευόντως μόνον, της Θεσσαλονίκης. Για μια σειρά από λόγους, αναγόμενους τόσο στην We want to be freeκατ’ αποτέλεσμα τουλάχιστον αποθαρρυντική στάση των τοπικών αστυνομικών αρχών (λ.χ. έλλειψη ενημέρωσης και διερμηνείας, προκαταβολική έκδοση απέλασης, παρατεταμένη κράτηση αιτούντων υπό δυσμενέστατες συνθήκες), όσο και στον προσωπικό σχεδιασμό των ίδιων των αλλοδαπών (λ.χ. επίγνωση των προβλημάτων της διαδικασίας και του ελάχιστου αριθμού θετικών κρίσεων στη χώρα μας, επιθυμία μετάβασης σε άλλη ευρωπαϊκή χώρα), ο αριθμός των αιτημάτων ασύλου που παραλαμβάνονται στα σημεία εισόδου στη χώρα είναι από αμελητέος ως ανύπαρκτος (λ.χ. Μυτιλήνη: σε σύνολο οκτώ χιλιάδων περίπου εισερχομένων μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2008, είχαν υποβληθεί δέκα αιτήματα ασύλου). Το σύνολο δε σχεδόν του τεραστίου αριθμού των εκκρεμών αιτημάτων έχουν παραληφθεί, κατόπιν μηνών ή και έτους από την αρχική είσοδο του αιτούντος στη χώρα, στη συντριπτική πλειοψηφία τους στην Αθήνα, σε πολύ μικρότερο δε βαθμό στην Θεσσαλονίκη (απ’ όπου και διαβιβάζονται προς εξέταση και πάλι στην πρωτεύουσα).

Οσοδήποτε λοιπόν αυξημένη και αν παρίσταται σήμερα η ροή των εισερχομένων στη χώρα αλλοδαπών «χωρίς χαρτιά», από την ευρύτερη αυτή οπτική γωνία, η παρούσα σοβαρότατη εμπλοκή της διαδικασίας παραλαβής αιτημάτων ασύλου στην Αθήνα δεν μπορεί να θεωρείται απλώς το προϊόν ενός αιφνίδιου φόρτου των διοικητικών μηχανισμών, όσο η αναμενόμενη συνέπεια της δομικής παθογένειας του όλου συστήματος υποδοχής αιτούντων άσυλο στη χώρα μας, την οποία αποκαλύπτει με σαφήνεια η αναμφισβήτητη αύξηση της πίεσης που ασκούν σε αυτό οι μεγάλοι αριθμοί των εισερχομένων. Όπως έχει κατ’ επανάληψη επισημάνει με κάθε έμφαση η Αρχή μας, οι διαστάσεις και η αληθής φύση των προβλημάτων επιβάλλει επιτακτικά πλέον, την αναζήτηση μέσων αντιμετώπισης και λύσεων που στοχεύουν όχι μόνον σε επιμέρους βελτιώσεις της διαδικασίας παραλαβής στην Αθήνα, αλλά σε δραστικές και συντονισμένες αναδιαρθρώσεις μηχανισμών και προσωπικού που διαθέτει η ΕΛ.ΑΣ., οι αρμόδιοι φορείς κοινωνικής στήριξης της κεντρικής και περιφερειακής διοίκησης, της τοπικής αυτοδιοίκησης, αλλά και οι εμπλεκόμενοι τοπικοί δημόσιοι φορείς, όπως λ.χ. δικηγορικοί και ιατρικοί σύλλογοι, ακόμη δε και οι φορείς της κοινωνίας των πολιτών.

ΙΙΙ. Τα νομικά ελαττώματα της αναστολής της παραλαβής αιτημάτων ασύλου

Σε κάθε περίπτωση όμως ο επιτακτικός χαρακτήρας της υποχρέωσης που υπέχει η ελληνική διοίκηση από την εθνική, κοινοτική και διεθνή νομοθεσία να προσφέρει έννομη προστασία και μέριμνα για τους δικαιούμενους ασύλου ή επικουρικής προστασίας δεν επιτρέπει να μεταφράζονται τα προβλήματα διοικητικής οργάνωσης που ενδεχομένως αντιμετωπίζουν οι αρμόδιοι κρατικοί φορείς σε μέτρα, έστω προσωρινά, που, κατ΄ ουσίαν, καταλήγουν να ματαιώνουν την παροχή της έννομης προστασίας που επιδιώκουν οι σχετικοί δικαιούχοι.

Γι΄αυτό και η επίμαχη απόφαση της επ’ αόριστον (ή έστω επί διμηνία) αναστολής της διαδικασίας παραλαβής αιτημάτων ασύλου, από την ουσιαστικά μοναδική υπηρεσία εντεταλμένη για τον σκοπό αυτό φαντάζει, από νομική σκοπιά, ιδιαίτερα προβληματική.

Κορυφή Σελίδας
Αρχική Σελίδα | Ποιος Είναι | Σχετικά | Όροι Χρήσης | Δήλωση Απορρήτου | Επικοινωνία